Հայոց պատմություն 8

Հայաստանի ներքին արտաքին իրադրությունը XVII դարի երկրորդ կեսերին,  XVIII դարի առաջին կեսին/Էջ  70-74 պատմել, էջ 74-ի հարցերին/

Ահա պատասխանները նկարի հարցերին.

ՀՄԱՅԻՉ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ (U2)

ա. Ներածություն:

XVI-XVII դարերում հայ պագանավորության շրջանում ձևավորվեցին ազգային և մշակութային ինքնության գաղափարներ։ Դրանք ուղղված էին ազգային ինքնության պահպանմանը և օտար ազդեցություններից պաշտպանվելուն։

բ. Բացատրություն:

Հայ պագանավորության շրջանում XVI-XVII դարերում տարածված էին ազգային գիտակցության, ինքնապաշտպանության և մշակութային զարգացման գաղափարները։ Հատկապես կարևորվում էր հայկական մշակույթի և լեզվի պահպանումը՝ օտար ազդեցությունների պայմաններում։

գ. Վերլուծություն:

Օրինակ՝ Խաչատուր Կեսարացու «Պարզաբանութիւն Պատարագի» գրքում շեշտվում է հայկական կրոնական և մշակութային ինքնության կարևորությունը, ինչը ցույց է տալիս այդ գաղափարների տարածվածությունը։

ՔՆՆԱՐԿՎՈՂ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ (U3)

1. Ժամանակի գաղափարախոսություն:

Կաթոլիկացում և պողոսականություն ուղղությունները տարածվել էին հատկապես Սյունիքում և Արցախում։ Այդ գաղափարախոսությունները նպաստում էին որոշ հայկական համայնքների կրոնական փոփոխություններին։

2. Մշակութային ազդեցություն:

Սա վերաբերում է Սիմեոն Երևանցու և Մովսես Տաթևացու գործունեությանը, որոնք իրենց աշխատություններով պաշտպանում էին հայ եկեղեցու ավանդական դավանանքը և մշակութային ինքնությունը։

3. Արդյունք:

Հայ իրականության մեջ պագանավորության շրջանում ձևավորվեցին ազգային-մշակութային պաշտպանական շարժումներ, որոնք հետագայում հիմք դարձան հայոց ինքնության պահպանման համար։

Եթե ավելի մանրամասն պատասխաններ են անհրաժեշտ, տեղեկացրու ինձ։

Ազատություն

Հասարակագիտություն 8. էջ 59

Մասնակիցներ` Միջին դպրոցի 8-րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակը`

  • Ինչ է ազատությունը
    • Ազատությունը մարդու հնարավորությունն է ընտրելու, արտահայտվելու և գործելու առանց անարդար սահմանափակումների։
  • Ազատություն տեսակները
    • Անհատական, քաղաքացիական, քաղաքական, տնտեսական, մտավոր և մշակութային ազատություններ։
  • Գրել պատումներ ազատության համար պայքարած հայ հերոսների մասին:
    • Վարդան Մամիկոնյան, Անդրանիկ Օզանյան, Գարեգին Նժդեհ։ 
  • Ազատության թեմայով ֆոտոշարեր, տեսանյութեր,  

Արդյունքում`

Սովորողները պատրաստում են ազատության թեմայով ֆոտոշարեր, տեսանյութեր, գրում են պատումներ:

Մարդու պահանջմունքները

Մարդու պահանջմունքների տեսակներ

1․ Ֆիզիոլոգիական պահանջմունքներ: կերակուր, ջուր, քուն, ապաստան։

2. Իդեալական պահանջմունքներ: ինքնագործունեություն, ինքնակատարելագործում, նպատակների իրականացում։

3. Սոցիալական պահանջմունքներ: ընկերություն, ընտանիք, սեր։

4. Ինքնահարգանք: ինքնավստահություն, հաջողություն, ճանաչում։

5. Բանական պահանջմունքներ: անվտանգություն, առողջություն, հարմարավետություն։

Հավասարություն

Հասարակագիտություն 8

Մասնակիցներ՝

  • Միջին դպրոցի 8-րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակը՝

  • Ի՞նչ եք հասկանում հավասարություն ասելով:
    • Երբ երկու կամ ավել կողմերը, արանձ հաշվի առնելով բարոյական արժեքներ և սկզբունքներ կատարվում է որոշում, հավասար բոլորին։
  • Ի՞նչ եք հասկանում իրավահավասարություն ասելով:
    • Երբ երկու կամ ավել կողմերը, այս դեպքում արդեն հաշվի առնելով բարոյական արժեքներ և սկզբունքներ կատարվում է որոշում, արթար հավասար։
  • Ի՞նչ է սոցիալական հավասարություն
    • Սոցիալական հավասարությունը այն է, երբ բոլոր մարդիկ ունեն հավասար իրավունքներ, հնարավորություններ և վերաբերմունք՝ անկախ իրենց սեռից, ազգությունից, տեսքից, և այլ յուրահատկություններից։

Պատասխանատվություն և հանդուրժողականություն

Հասարակագիտություն 8 ,էջ 90

Մասնակիցներ՝

  • Միջին դպրոցի 8-րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակը՝

  • Ինչ նկատի ունեք երբ մեկի մասին ասում եք պատասխանատու մարդ է։
    • Նայած ինչ առումով։ Չնայած, միշտ ‘պատասխանատու մարդ’ ասածվացքը լսելիս պատկերացնում եմ իմ հայրիկին։
  • Թվարկեք թե ինչ պատասխանատվություն ունեք դուք և ձեր ուսուցիչները։
    • Սովորողը դպրոցւմ մոտ 2 պատասխանատվություն — Դասեր անելը և դասի ընդհացքուն հնարավորինս ադեկվատ լինելը (Բայց ոչմի բան չենք խոստանւմ ադեկվատ մնալու պահով🤭)
  • Ձեր կյանքում լինու՞մ են իրավիճակներ, երբ ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին ներքուստ չեք հանդուրժում, բայց արտաքուստ հանդուրժում եք:
    • Կարող է սա այն բաը չէ որը արժի գրել տնայինի մեջ, բայց սա միակ բաննա որը ես չեմ հանդուրժում ԲԱՅՑ արտաքուստ հանդուրժում եմ։ Երբ դասատուն սովորողի վրա սենց ասած բարկանալուց սովորողի ծնողներին է վիրավորում։ և նույն բանը երբ սովորողը չի հարգում իր ուսուցչին։
  • Ինչ կլինի, եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ:
    • Անարխիա է լինելու, դա հաստատ։ Մարդիկ ուղղակի կենդանի են սպանելու իրար (Փոխաբերական իմաստով (Կամել չե))։
  • Ինչու՞ է հանդուրժողականությունը կարևոր ժողովրդավարական հասարակությունում:
    • Պարզապես, որպեսզի մենք՝ մարդիկ, կարողանանք ապրել զարգացած աշխարհում։ Ոչ ինչպես 4 հազար տարի առաջ, երբ քարե դարն էր։

Արդյունքը սովորողների բլոգում:

Պարապմունք 37

Գիտելիքների ստուգում

1․ Համեմատել թվերը

    ա) -7 < 12         բ)  45 < 56

2․ Մինչև 0,01 ճշտությամբ կլորացնել թվերը և  հաշվել մոտավոր տարբերությունը,  եթե

    ա) a=0,627 b=0,186  բ) a=5,5678 b=-0,2512

a=0,63 > b=0,19  բ) a=5,57 > b=-0,25

3․ Նշել մի որևէ թիվ, որը գտնվում է տրված թվերի միջև  

    ա) a=7,11 7.115 b=7,12    բ) a=3,8 3.85 b=3,(8)    

4․ Հանել անհավասարության երկու  մասերից միևնույն թիվը.

 ա)  42<56      բ) 12<27

42-1=41 < 56-1=55      բ) 12-10=2 < 27-10=17

5․ Բազմապատկել անհավասարության երկու    մասը միևնույն բացասական թվով:

    ա) 12<21           բ) 62> 25

12×2=24 < 21×2=42           բ) 62×4=248 > 25×4=100

6․ Գումարել թվային անհավասարությունները։

    ա) 19>10 և 14>7,  բ) -5>-8   և   16>5

7․ Կոորդինատային առանցքի վրա  պատկերել հետևյալ միջակայքը

    ա)  [-5;8)       բ) (-9;2]

Уроки с 24 по 28 февраля

2 урокПроверочная работа за февраль (выполнять на уроке)

Исследуй сначала слово с научной точки зрения , а потом посмотри, почувствуй, как живёт слово в сказке, маленьком рассказе, большой повести, в стихах и песнях, в нашей повседневной речи, как может ранить, обидеть человека или, наоборот, сделать его счастливым, подарить надежду, вселить веру в свои силы. Используй все типы словарей, энциклопедий, справочную литературу, помощь и советы учителя, родителей, друзей.

Копилка слов для работы в проекте: родина, жизнь, человек, детство, совесть, глаза, слёзы, руки, сердце, след, дорога, солнце, любовь, сказка, дом, мама,тайна, начало, портрет, дело, душа, зеркало, семья, характер, встреча, радость, чувство, мир, память.

Ход работы:

  • Выбери какое- нибудь слово, любое.
  • Посмотри все словари и исследуй, что означает это слово, откуда( из какого языка) оно пришло.
  • Сколько у него значений, подбери к нему синонимы, антонимы.
  • Составь с этим словом словосочетания.
  • Составь предложения с этим словом: с точкой, вопросительным знаком, в разных формах.
  • Где чаще всего используется это слово ( например, в речи, в худ. произведении,…).
  • Какие эмоции вызывает у тебя это слово?
  • Фразеологические обороты со словом ( из фразеологического словаря)
  • Пословицы, поговорки, сказки, загадки со словом
  • Слово в названиях картин художников, художественных фильмов

Создайте презентацию, отразите в ней свою работу.

Ինքնաստուգում

1 Ո՞ր պետությունն է գտնվում երկու աշխարհամասում.
1) Թուրքիան
2) Իրաքը 3) Սիրիան 4) Լիբանանը

2 Միջերկրական ծով ելք չունեցող պետություն է.
1) Կիպրոսը 2) Սիրիան 3) Լիբանանը 4) Իրաքը

3Ընտրել «պետություն — մայրաքաղաք» համապատասխանությունների ճիշտ
շարքը.

1․Իրաք ա. Բեյրութ

2․ Իրան բ. Թեհրան

3․ Լիբանան գ. Էր–Ռիադ

4․ Սաուդյան Արաբիա դ. Բաղդադ
1) 1–բ, 2–ա, 3–դ, 4–գ 3) 1–դ, 2–բ, 3–ա, 4–գ
2) 1–գ, 2–դ, 3–բ, 4–ա 4) 1–ա, 2–գ, 3–բ, 4–դ

4 Ո՞ր շարքի երկրները Հարավարևմտյան Ասիայում չեն.
1) Հայաստան, Վրաստան, Լիբանան
2) Թուրքիա, Ադրբեջան, Քուվեյթ
3) Ուզբեկստան, Տաջիկստան,Թուրքմենստան 4) Սաուդյան Արաբիա, Կիպրոս, Եմեն

5 Ո՞ր զույգի գետերն են հոսում Հարավարևմտյան Ասիայի տարածքով.
1) Ամուդարյա և Սիրդարյա 3) Ուրալ և Պեչորա
2) Տիգրիս և Եփրատ 4) Գանգես և Բրահմապուտրա

6 Հարավարևմտյան Ասիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ.
1) Այստեղ է կենտրոնացված ածխի համաշխարհային պաշարների 2/3–ը:
2) Ծայր հարավային մասն աչքի է ընկնում լեռնային ռելիեֆով:
3) Տարածաշրջանն աշխարհում առաջինն է փյունիկյան արմավի մշակությամբ:
4) Տարածաշրջանի տնտեսապես ամենազարգացած պետությունը Թուրքիան է:

7 Հարավարևմտյան Ասիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.

1) Լիբանանում զարգացման բարձր մակարդակի է հասել ֆինանսավարկային
համակարգը:
2) Տարածաշրջանի տնտեսապես ամենազարգացած պետությունը Իսրայելն է:
3) Թուրքիայի տնտեսության առաջատար ճյուղը նավթարդյունաբերությունն է:
4) Իրանը և Իրաքը փյունիկյան արմավի մշակությամբ աշխարհի առաջատար
երկրներն են:

8 Հարավարևմտյան Ասիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.
1) Այստեղ է առաջացել բուդդայականությունը:

2) Երկրների մեծ մասի բնակչության կազմում գերակշռում են տղամարդիկ:
3) Երկրների մեծ մասի արդյունաբերության կառուցվածքում առաջատար դերն
արդյունահանող ճյուղերինն է:
4) Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղը բուսաբուծությունն է։

9 Վրաստանի քաղաքներ են.

1) Ռուսթավին և Կասպին 3) Սումգաիթը և Բաթումը
2) Իզմիրը և Փոթին 4) Թել Ավիվը

10 Ընտրել «հանքավայր — հանքային ռեսուրս» համապատասխանությունների
ճիշտ շարքը.

  1. Տղիբուլի ա. մանգան
  2. Մառնեուլ բ. պղինձ
  3. Ճիաթուրա գ. հանքային ջուր
  4. Բորժոմ դ. քարածուխ
    1) 1–բ, 2–ա, 3–դ, 4–գ
    2) 1–գ, 2–դ, 3–բ, 4–ա

11 Ո՞ր գետն է հոսում Թուրքիայի տարածքով.
1) Եփրատը
3) Կուրը
2) Սիրդարյան 4) Ճորոխը

12 Ո՞ր լճերն են Թուրքիայի տարածքում.
1) Ուրմիան և Արալյանը 3) Կասպիցը և Լադոգան
2) Վանան և Թուզը 4) Օնեգան և Արալյանը

13 Թուրքիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.
1) Իսքենդերունը սև մետաղաձուլության խոշորագույն կենտրոնն է:
2) Երկրի քիմիական արդյունաբերությունն արտադրում է դեղագործական
ապրանքների համաշխարհային արտադրանքի գերակշիռ մասը:

3) Էլեկտրաէներգիայի գերակշիռ մասն արտադրվում է ջէկերում:
4) Թեթև արդյունաբերությունը երկրի արդյունաբերության ավանդական զարգացած ճյուղերից է:

14 Թուրքիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ.
1) Տարածքի մեծությամբ առաջինն է Հարավարևմտյան Ասիա տարածաշրջանում:
2) Ափերը ողողում են Սև և Կասպից ծովերի ջրերը:
3) Հյուսիս–արևմուտքում սահմանակցում է Հունաստանին և Բուլղարիային:
4) Տիգրիս գետի վրա կառուցվել է Թուրքիայի ամենախոշոր՝ Քեբանի ջրամբարը:

15 Իրանին սահմանակից երկրներ չեն.
1) Աֆղանստանը և Հայաստանը
2) Ռուսաստանը և Տաջիկստանը
3) Թուրքմենստանը և Թուրքիան
4) Իրաքը և Պակիստանը

16 Իրանի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.
1) Պարսկերենը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին:
2) Իրանի բնակչության մեծ մասը դավանում է իսլամի շիա ուղղությունը:
3) Իրանի սև մետաղաձուլության խոշոր կենտրոնը Սպահանն է:
4) Նավթավերամշակման խոշոր կենտրոն Աբադան քաղաքը Կասպից ծովի
ափին է:

17 Իրանի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ.
1) Երկիրը հարուստ է ջրային և անտառային ռեսուրսներով:
2) Հարավկասպիական դաշտավայրը երկրի ամենաչորային շրջանն է:
3) Երկրի կենտրոնական շրջաններում գյուղատնտեսության հիմքը ոռոգովի
երկրագործությունն է:

4) Կասպից ծովի ափամերձ շրջաններում գլխավոր մշակաբույսը փյունիկյան
արմավենին

Փետրվար ամսվա ամփոփում,8-րդ դասարան

1.Կազմիր երկուական նախադասություն,որտեղ կան կապեր և ընդգծիր։

Հայկական մշակույթը զարգանում էր, քանի որ կրթության նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծանում էր։

Նա միշտ սիրով էր կարդում հայ գրողների ստեղծագործությունները, բայց նախընտրում էր պատմական վեպերը։

2.Թվի՜ր ստորադասական և համադասական շաղկապներ։

Ստորադասականորովհետև, եթե, երբ, մինչ, ինչու։

Համադասականև, կամ, բայց, իսկ, թե, այլ։

3.Մակբայի բնութագիրը․ գրի՜ր տեսակները։

Մակբայը գոռծողության հատկանիշ։

Տեսակներ

Կերպի մակբայ, Ժամանակի մակբայ, Տեղի մակբայ, Պատճառի մակբայ, Քանակի մակբայ, Նպատակի մակբայ։

4.Կետադրի՛ր նախադասությունները:

Հույները ծովերի աստված Պոսեյդոնին եզ էին զոհաբերում, որպես ջրային տարերքի հզորության խորհրդանիշ։
Քարակերտ ու կղմինդրածածկ փոքրիկ տունը, որպես շքեղ ապարանք, առանձնանում էր գյուղի խարխուլ տների մեջ։
Նկարահանող խցիկի մոտ անփույթ կանգնած էր Ջեկը, իբրև իր արժեքն իմացող անփոխարինելի օպերատոր։
Տուփից ուղիղ դեպի կինը դուրս թռավ թունավոր կանաչ օձը, իբրև դիպուկ նետված փետտրագնդակ։
Իբրև սուրացող շնաձկանը կպած խխունջներ, կառչել էինք վազող կենդանուց։
Լեռների ու բլուրների մեծ մասը, որպես հրաբխային ժայթքման զավակներ, վեր են նետված ստորերկրյա հզոր ուժերի կողմից։

5.Սխալ գրված բառերն ու բառակապակցությունները ուղղի՛ր:


Բացի աղջկանից, բոլորը ուզում էին ուրիշ քաղաք տեղափոխվել։ Սիրահարված եմ ձեր երկրին։ Հալվում, մաշվում էր հարազատ տան ու ընկերների կարոտից։ Կարոտում էր անգամ իրենց փողոցի ծառերին։ Ի՞նչ է նշանակում դավաճանել ընկերությանը։ Խոսքը վերաբերում է քեզ ու քո ցանկություններին։ Ինչպե՞ս ես վերաբերվում նրանց։ Քույրս երրորդ դասարանում է սովորում։ Բաժակը ձեռքին էր, երբ մտավ։ Շատ լավ է տիրապետում անգլերենին։ Բացի դա, ազատ ժամանակն ու արձակուրդն անցկացնում էր պրոֆեսորին ոչ վայել կերպով։ Մուգ ակնոցներիդ պատճառով աչքերդ չեմ տեսնում։

Притча об обидах

Ученик
попросил учителя:
– Ты такой мудрый. Ты всегда в хорошем настроении,
никогда не злишься. Помоги и мне быть таким.
Учитель согласился и попросил ученика принести
картофель и прозрачный пакет.
– Если ты на кого-нибудь разозлишься и затаишь обиду, – сказал учитель,
– то возьми картофель. Напиши на нем имя человека, с которым произошёл
конфликт, и положи этот картофель в пакет.
– И это всё? – недоумённо спросил ученик.
– Нет, – ответил учитель. – Ты должен всегда этот пакет носить с собой.
И каждый раз, когда на кого-нибудь обидишься, добавлять в него картофель.

Առակ դժգոհությունների մասին

Ուսանող ուսուցչին հարցրեց.
-Դու այնքան իմաստուն ես: Դուք միշտ լավ տրամադրություն ունեք
երբեք չբարկանալ. Օգնիր ինձ նույնպես լինել այդպիսին։
Ուսուցիչը համաձայնեց և խնդրեց աշակերտին բերել
կարտոֆիլ և թափանցիկ տոպրակ:
«Եթե ինչ-որ մեկի վրա բարկանում ես և ոխ ես պահում», — ասաց ուսուցիչը, ապա վերցրեք կարտոֆիլը: Դրա վրա գրեք այն մարդու անունը, ում հետ պատահել եք
կոնֆլիկտ, և այս կարտոֆիլը դրեց տոպրակի մեջ:
-Արդյո՞ք այս ամենը: – տարակուսած հարցրեց ուսանողը:
«Ոչ», — պատասխանեց ուսուցիչը: – Այս փաթեթը միշտ պետք է ձեզ հետ տանեք:
Եվ ամեն անգամ, երբ ինչ-որ մեկից նեղանում եք, դրան կարտոֆիլ ավելացրեք։

Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի´ր հինգ խմբի:

Մնացուկ, ոստ, մնացորդ, շյուղ, թափոն, մառան, նկուղ, կասկած, թերմացք, նախատինք, տարակույս, պարսավանք, հանդիմանություն, տարակուսանք, շտեմարան, երկմտություն, թափթփուկ, շիվ, կշտամբանք, ճյուղ, ավելցուկ, անարգանք:

Մնացորդ, թափոն, թերմացք, թափթփուկ, ավելցուկ, մնացուկ։Ոստ, շյուղ, շիվ, ճյուղ։ Մառան, նկուղ, շտեմարան։ Կասկած, տարակույս, երկմտություն, տարակուսանք։ Նախատինք, պարսավանք, հանդիմանություն, կշտամբանք, անարգանք։

Մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն

Մակբայ

Մակբայը ցույց է տալիս գործողության հատկանիշ և հատկանիշի հատկանիշ։

Պատասխանում են «ե՞րբ», «որտե՞ղ», «ինչու՞», «ինչպե՞ս» հարցերին։

Տեղի մակբայ —  ցույց է տալիս գործողության կատարման տեղը։ Պատասխանում է ու՞ր, որտե՞ղ, որտեղի՞ց հարցերին։ Օր.` Նժույգի դեմ դիմաց  ոստոստում էր մտրուկը։

Ժամանակի մակբայ —  ցույց է տալիս գործողության կատարման ժամանակը։ Պատասխանում է ե՞րբ, երբվանի՞ց հարցերին։ Օր.` Նրանք գիշեր-ցերեկ աշխատում էին առաջադրանքը լիովին կատարելու համար։

Ձևի մակբայ — ցույց է տալիս գործողության կատարման ձևը։ Պատասխանում է ինչպե՞ս հարցին։  Կազմվում են -աբար, -ապես, -որեն, -ովին, -ովի, -ակի մակբայակերտ ածանցների օգնությամբ։ Օր.`Մեղմաբար փչում էր աշնան սառը քամին։

Չափ ու քանակի մակբայ — ցույց է տալիս գործողության կատարման չափն ու քանակը։ Պատասխանում է ինչքա՞ն, որքա՞ն, ի՞նչ չափ, ո՞ր չափ հարցերին։  Օր.` Նրանց ձայնը քիչ-քիչ մարեց։

Տեղի մակբայ: –  ամենուր, ամենուրեք, այլուր, դռնեդուռ, սարեսար, քարեքար, պատեպատ, գյուղից գյուղ, քաղաքից քաղաք, երկրից երկիր, սարն ի վեր, պատն ի վար, դեմ դիմաց, դեմ հադիման, դեմ առ դեմ, դեմ ու դեմ և այլն:

Ժամանակի մակբայ: –  հիմա, հետո, արդեն, վաղուց, էգուց, վաղը, միշտ, ընդմիշտ, հուր-հավիտյան, հավետ, հավերժ, հավիտյան, երբեք, երբեմն, առմիշտ, ժամանակ առ ժամանակ, ժամ առ ժամ, տարեցտարի, ամսեամիս, տակավին, շարունակ, դեռ և այլն:

Ձևի մակբայ: – կամաց, դանդաղ, հանգիստ, կամաց-կամաց, արագ, արագ-արագ, հերոսաբար, եղբայրաբար, քաջաբար, ինքնաբերաբար, մեղմորեն, կատաղորեն, լրջորեն, խենթորեն, շեշտակի, մասնակի, ուղղակի, թեթևակի, ընկերովի, հանովի, դնովի, տնովի, տեղովի, ազգովի իսկապես, կատարելապես, քաջապես, իրապես և այլն:

Չափ ու քանակի մակբայ: –  շատ, քիչ, շատ-շատ, քիչ-քիչ, ամբողջովին, լիովին, մասամբ, լրիվ, փոքր-ինչ և այլն:

Կապ

Կապերն արտահայտում են հոլովական իմաստներ՝ կատարելով հոլովական վերջավորությունների դեր: Օրինակ՝ դրված է սեղանին ասելու փոխարեն կարող ենք ասել նաև՝ դրված է սեղանի վրա::

Կապեր են՝ առանց, դեպի, մինչև, հանուն, նախքան, չնայած, ըստ, հօգուտ,առթիվ, զատ, համար, հանդերձ, հանդեպ, մասին, միջև, մեջ, վրա, տակ, դիմաց, մասին, բացի․․․

Շաղկապ

Լեզվում կան բառեր, որոնք իրար են շաղկապում բառեր կամ 
նախադասություններ։ Դրանք շաղկապներն են: 
Ես նվեր ստացա գիրք և հեռախոս: Այստեղ և  շաղկապը կապել է բառեր:
Արևը ծագեց, և երկինքը գունավորվեց: Այստեղ և շաղկապը կապել է նախադասություններ: 

Շաղկապներ են՝  և, ու, բայց, իսկ, սակայն, էլ, այլ, նաև,
այլև, կամ, ապա, որ, որովհետև, քանզի, մինչև որ, եթե,
թեև, թեկուզ, թեպետ, որպեսզի, քանի որ և այլն։

Շաղկապները լինում են երկու տեսակ` համադասական և ստորադասական:

Համադասական 
կոչվում են այն շաղկապները, որոնք կապակցում են նախադասության համազոր անդամներ և համադաս նախադասություներ:

Հայերենի համադասական շաղկապերն` ևուբայցիսկկամբայց ևսակայնուրեմն, մինչև իսկ բայց և այնպեսև´… և՛թե´…թե՛, կա´մկա՛մ, ո´չո՛չապա թե ոչինչպես և:
Օրինակ`   Արևն ու լուսինը երբեք իրար հետ դուրս չեն գալիս։ Ու շաղկապը կապել է բառեր։
Օրինակ   Նա մոտեցավ քրոջը ու քնքշորեն բռնեց նրա ձեռքը։ Ու շաղկապը կապել է նախադասություններ։

Համասադական բոլոր շաղկապներից առաջ դրվում է ստորակետ, բացի և, ու կամ շաղկապներից: Եվ, ու, կամ շաղկապներից  առաջ դրվում է ստորակետ միայն այն դեպքում, երբ հաջորդ համադաս նախադասության ենթական փոխված է լինում:
Օրինակ`   Լույսը բացվեց, և բոլորը տանից դուրս եկան։
Օրինակ` Ես քեզ կզանգեմ, կամ եղբայրս նամակ կգրի։

 Ստորադասական կոչվում են այն շաղկապները, որոնք ստորադաս նախադասությունը շաղկապում են գերադաս նախադասությանը:
Հայերենի ստորադասական շաղկապներն են`  որ, թե, եթե, որպեսզի, որովհետև, քանի որ, հենց որ, մինչև որ, մինչև, նախքան, երբ որ, թեև, թեպետ, թեկուզ, քանի դեռ, չնայած որ, մինչդեռ, քան թե, թեպետ և այլն:
Օրինակ`     Տղան հեռացավ, որովհետև ուշանում էր։
Օրինակ`     Նա մտածում էր, որ ամեն ինչ կբացատրի։

Ձայնարկություններ

Այն բառերը, որոնք արտահայտում են խոսողի զգացական վերաբերմունքը կամ արտահայտում են կոչ, նմանաձայնություն, կոչվում են ձայնարկություններ:
Ձայնարկություններ են հետևյալ բառերը՝ վա՜յ, օ՜ֆ, հե՜յ, խը՜շշ ա՜խ, պա՜հ, ջա՜ն, վա՜խ, ո՜ւխ, է՜յ, էհե՛յ, տո՛, ջո՜ւ-ջո՜ւ, փի՜շտ, խը՜շշ, բը՜զզ, ծի՜վ-ծի՜վ, ճը՜ռռ և այլն։
Ձայնարկությունները նախադասության մյուս բառերից սովորաբար անջատվում են ստորակետով, և նրանց վրա դրվում է բացականչական նշան կամ շեշտ։

Առաջադրանքներ

1.Ուշադրությո´ւն դարձրու ընդգծված բառակապակցություններին և փորձի՛ր պարզել, թե ո´ր բառակապակցությունների մեջ մտնող բառերն են համադաս (համազոր) անդամներ, և որո՛նք լրացում-լրացյալ (բառերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ հարցի է պատասխանում):

Համադաս (համազոր) անդամներ՝
Ո՞վ, ինչ՞— համադաս
Ո՞ր մեկը— համադաս
Ո՞ր տեղերը— համադաս
Ինչպիսի՞ գետերը— համադաս

Լրացում-լրացյալ հարաբերություններ՝
Ո՞րի համար անվնաս չէ— լրացում-լրացյալ
Ո՞րտեղ սրսկումը— լրացում-լրացյալ
Ի՞նչով լցվում են— լրացում-լրացյալ

Ցանքերի համար բոլորովին էլ անվնաս չէ գետաձիերի ընտանիքի զբոսանքը: Մեծհոտերով պահվող այծերն ու ոչխարները շատ արագ կարող են մերկացնել հողը: Կղզու նահանգապետը պիտի ընտրեր կա´մ ծառերը, կա´մ այծերը: Շատ երկրներում այգիների սրսկումը նապաստակների վերացման պատճառ դարձավ: Այգիները, պարտեզները, վարելահողերը և մարգագետիններն ավելի ու ավելի հաճախ են լցվում քիմիական նյութերով: Դրանով ուզում էին ոչնչացնել մոլախոտերը:

Վարար և արագահոս գետերը քանդում են բուսականությունից զրկված և թուլացած ափերը:

2.Փորձի՛ր բացատրել Ա և Բ խմբերի բառակապակցությունների տարբերությունը (հարցերի միջոցով պարզի՛ր նրանց մեջ մտնող բառերի հարաբերությունը):

Ա. Ծառերն ու ծաղիկները: Ծովերն ու օվկիանոսները: Ոչ թե հավ, այլ մուկ: Ո՛չ մարդ, ո՛չ կենդանի: Թե՛ տուն, թե՛ փողոց:

Ծառերն ու ծաղիկները, Ծովերն ու օվկիանոսները, Ո՛չ մարդ, ո՛չ կենդանի:

Բ- Թռչունների ձվեր: Պատահաբար տեսնել: Անտառում գցել: Քիմիական գործարան: Մարդկանց երկիր: Գարնանն աճել: Ակտիվորեն մասնակցել:

Թռչունների ձվեր (ո՞ւմ ձվերը— լրացում), Պատահաբար տեսնել (ինչպե՞ս տեսնել— լրացում), Գարնանն աճել (երբ՞ աճել— լրացում)

3.Տրված բառակապակցությունները երկու խմբի բաժանի’ր ըստ նրանց մեջ մտնող բառերի հարաբերության և անվանի´ր խմբերից յուրաքանչյուրը:

Ձկներ և խեցգետիններԹե՛ ծովում, թե՛ ցամաքումԽոհեր և զգացմունքներ:

Հացահատիկ ցանել: Ուրիշ երկրներ: Ձկներ և խեցգետիններ: Բացասական հետևանքներ: Թե՛ծովում, թե՛ ցամաքում: Խոհեր և զգացմունքներ: Զգացմունքներով ապրել:

Հացահատիկ ցանել (Ի՞նչ ցանել— լրացում), Ուրիշ երկրներ (Ինչպիսի՞ երկրներ— լրացում), Բացասական հետևանքներ (Ինչպիսի՞ հետևանքներ— լրացում), Զգացմունքներով ապրել (Ի՞նչով ապրել— լրացում):

4.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր տրված նախադասություններով:

Բազմախոստում է կենդանիների աշխարհը, ո՞ր : Օձերի որոշ տեսակներ, ո՞ր դեպքում, ջերմության հազարերորդական աստիճանի փոփոխությանն արձագանքում են: Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որքա՞ն : Արու թիթեռնիկն իր «անտենայով» իմանում է էգի տեղը նույնիսկ այն դեպքում, ո՞ր դեպքում: Ե՞րբ, հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել: Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու ազդանշաններ, ինչպիսի՞: Դրանից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն: Անգամ շատ հեռու են լինում քամու կամ կրակի գոտուց: Իր ծղրտոցից երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է: Նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում: Գիտնականները թիթեռնիկի «անտենայի» ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը հասկանան: Դրանց աղբյուրը ինչ-որ տեղ տիեզերքում է:

Բազմախոստում է կենդանիների աշխարհը, որն ընդգրկում է անհամար տեսակներ:Օձերի որոշ տեսակներ որոշակի պայմաններում ջերմության հազարերորդական աստիճանի փոփոխությանն արձագանքում են:Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որ կարող է որսալ նույնիսկ ամենաթույլ ձայները:Արու թիթեռնիկն իր «անտենայով» իմանում է էգի տեղը նույնիսկ այն դեպքում, երբ էգը շատ հեռու է գտնվում:Երբ գիտնականներն առաջընթաց գրանցեն տեխնոլոգիաներում, հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել:Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու ազդանշաններ, որոնք գալիս են խոր տիեզերքից:Դրանից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն, քանի որ այդ ազդանշանները կարող են նոր տեղեկություններ հաղորդել տիեզերքի մասին:Անգամ երբ դրանք շատ հեռու են լինում քամու կամ կրակի գոտուց, կենդանիները զգում են վտանգը:Իր ծղրտոցից երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է, քանի որ նրա լսողությունը չափազանց զգայուն է:Նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում, բայց միևնույն է՝ զգում է թրթռումները:Գիտնականները թիթեռնիկի «անտենայի» ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը կհասկանան, երբ ավելի խորը ուսումնասիրեն դրանց կառուցվածքը:Դրանց աղբյուրը տիեզերքի անհայտ խորություններում է գտնվում:

5.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր տրված նախադասություններով:

Մոտավորապես վաթսունհինգ միլիոն տարի առաջ մեր մոլորակի կենդանիները զանգվածաբար ոչնչացել են, ի՞նչ պատճառով: Գիտնականների մի խումբ կարծիք է հայտնել, ինչպիսի՞: Ուղղակի աղետից հետո փոշու այնքան հոծ շերտ է պատել Երկիրը, ինչքա՞ն : Դրանից և՛ջերմությունն է զգալիորեն նվազել, և´ խավար է եղել, ինչքա՞ն: Այդ ժամանակաշրջանի շատ կենդանիներ, ո՞ր, չեն կարողացել հարմարվել պայմաններին և ոչնչացել են:

Մոտավորապես վաթսունհինգ միլիոն տարի առաջ մեր մոլորակի կենդանիները զանգվածաբար ոչնչացել են, բնապահպանական գլոբալ փոփոխությունների հետևանքով:Գիտնականների մի խումբ կարծիք է հայտնել, որ այդ աղետը Երկրի վրա տեղի ունեցած հսկայական երկնաքարի անկման արդյունք էր:Ուղղակի աղետից հետո փոշու այնքան հոծ շերտ է պատել Երկիրը, որ արևի լույսը երկար ժամանակ չէր կարողանում թափանցել:Դրանից և՛ ջերմությունն է զգալիորեն նվազել, և՛ խավար է եղել, բավական երկար ժամանակ՝ խաթարելով բնական միջավայրը:Այդ ժամանակաշրջանի շատ կենդանիներ, որոնք չէին կարողանում հարմարվել կտրուկ փոփոխված պայմաններին, չեն կարողացել գոյատևել և ոչնչացել են:

6.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր տրված նախադասություններով:

Մոտավորապես վաթսունհինգ միլիոն տարի առաջ մեր մոլորակի կենդանիները զանգվածաբար ոչնչացել են, ի՞նչ պատճառով: Գիտնականների մի խումբ կարծիք է հայտնել, ինչպիսի՞: Ուղղակի աղետից հետո փոշու այնքան հոծ շերտ է պատել Երկիրը, ինչքա՞ն : Դրանից և՛ջերմությունն է զգալիորեն նվազել, և´ խավար է եղել, ինչքա՞ն: Այդ ժամանակաշրջանի շատ կենդանիներ, ո՞ր, չեն կարողացել հարմարվել պայմաններին և ոչնչացել են:

Մոտավորապես վաթսունհինգ միլիոն տարի առաջ մեր մոլորակի կենդանիները զանգվածաբար ոչնչացել են հզոր բնական աղետի հետևանքով:Գիտնականների մի խումբ կարծիք է հայտնել, թե դա տեղի է ունեցել մեծ երկնաքարի բախման կամ հրաբուխների ակտիվության պատճառով:Ուղղակի աղետից հետո փոշու այնքան հոծ շերտ է պատել Երկիրը, որ այն երկար ժամանակ խանգարել է արևի լույսի անցմանը:Դրանից և՛ ջերմությունն է զգալիորեն նվազել, և՛ խավար է եղել, ինչի հետևանքով խաթարվել է կենդանական ու բուսական աշխարհը:Այդ ժամանակաշրջանի շատ կենդանիներ, որոնք չէին կարողանում հարմարվել կտրուկ փոփոխված պայմաններին, չեն կարողացել գոյատևել և ոչնչացել են:

7.Կետերը փոխարինի՛ր նախադասություններով և փորձի՛ր պարզել` դրանք նախորդ նախադասության միտքը լրացնո՞ւմ են, թե՞ համադաս են նրան:

Ոչ մի հնար չօգնեց, և բժիշկները ստիպված էին նոր մեթոդներ փորձարկել:

Լուրը շատ անսպասելի էր, բայց բոլորը դրան արագ հարմարվեցին և շարունակեցին իրենց գործերը:

Ինչո՞ւ պտտվող հոլը չի ընկնում, թեև նրա վրա ազդում է ծանրության ուժը:

Թափ առնելով` ճոճանակն սկսեց շրջաններ գծել, իսկ նրա շարժման հետագիծը կախված էր ուժի ազդեցությունից:

Աշխարհում ամեն ինչ շարժվում է, կամ տեսանելի, կամ անտեսանելի ձևով:

Создайте подобный сайт на WordPress.com
Начало работы