Записи

Posted on

Проект «Учитель, которым я горжусь»

Участники проекта: ученики Средней школы

Сроки проекта: 1 — 5 октября

Цели проекта:

  1. Поддержка и признание педагогов: Создать платформу для выражения благодарности и признания учителей за их вклад в образование и воспитание.
  2. Улучшение мотивации учеников: Вовлечь учеников в процесс признания заслуг учителей, чтобы повысить их заинтересованность в учебе.
  3. Формирование положительного имиджа профессии: Показать значимость и влияние учителей на жизнь учеников и общества в целом.

Задачи:

Написать эссе: Написать эссе о том, как их любимый учитель повлиял на их жизнь и учебу. Поделиться конкретными примерами и моментами.

Создать видеообращение: Снять короткое видео, в котором они рассказывают о своих чувствах к учителю, о том, чему он их научил, и почему они гордятся им.

Подготовить поздравительные открытки: Сделать ручные открытки или плакаты с благодарностями для учителей и разместить их в школе.

Организовать опрос среди одноклассников: Провести опрос среди своих сверстников о том, какие учителя их вдохновляют, и представить результаты в виде диаграммы или презентации.

Итоги проекта: сочинение, видеопоздравление, открытки

Ход проекта:

У каждого из вас есть учителя, которыми вы гордитесь, о которых рассказываете дома, рядом с которыми хотите подолгу находиться, путешествовать, беседовать. В блогах расскажите о них, почему именно вы гордитесь этим учителем, какими качествами он обладает, что вам нравиться в нем больше всего. Формат свободный: статья, аудио, видео.

Прочитайте рассказ М.М. Зощенко «Учитель истории».

Учитель истории вызывает меня не так, как обычно. Он произносит мою фамилию неприятным тоном. Он нарочно пищит и визжит, произнося мою фамилию. И тогда все ученики тоже начинают пищать и визжать, передразнивая учителя.

Мне неприятно, когда меня так вызывают. Но я не знаю, что надо сделать, чтоб этого не было.

Я стою за партой и отвечаю урок. Я отвечаю довольно прилично. Но в уроке есть слово «банкет».

– А что такое банкет? – спрашивает меня учитель.

Я отлично знаю, что такое банкет. Это обед, еда, торжественная встреча за столом, в ресторане. Но я не знаю, можно ли дать такое объяснение по отношению к великим историческим людям. Не слишком ли это мелкое объяснение в плане исторических событий?

Я молчу.

– А-а? – спрашивает учитель, привизгивая. И в этом «а-а» я слышу насмешку и пренебрежение ко мне.

И, услышав это «а», ученики тоже начинают визжать.

Учитель истории машет на меня рукой. И ставит мне двойку. По окончании урока я бегу за учителем. Я догоняю его на лестнице. От волнения я не могу произнести слово. Меня бьёт лихорадка.

Увидев меня в таком виде, учитель говорит:

– В конце четверти я вас ещё спрошу. Натянем тройку.

– Я не об этом, – говорю я. – Если вы меня ещё раз так вызовете, то я… я…

– Что? Что такое? – говорит учитель.

– Плюну в вас, – бормочу я.

– Что ты сказал? – грозно кричит учитель. И, схватив меня за руку, тянет наверх, в директорскую. Но вдруг отпускает меня. Говорит: – Иди в класс.

Я иду в класс и жду, что сейчас придёт директор и выгонит меня из гимназии. Но директор не приходит.

Через несколько дней учитель истории вызывает меня к доске.

Он тихо произносит мою фамилию. И когда ученики начинают по привычке визжать, учитель ударяет кулаком по столу и кричит им:

– Молчать!В классе водворяется полная тишина. Я бормочу задание, но думаю о другом. Я думаю об этом учителе, который не пожаловался директору и вызвал меня не так, как раньше. Я смотрю на него, и на моих глазах появляются слёзы.

Учитель говорит:

– Не волнуйтесь. На тройку вы во всяком случае знаете.

Он подумал, что у меня слёзы на глазах оттого, что я неважно знаю урок.

Вопросы:

Как вы думаете, что могло бы произойти, если бы ученик не подошел к учителю после урока?

Что символизирует момент, когда учитель просит класс замолчать? Как это влияет на атмосферу в классе?

Каковы истинные причины слез ученика в конце рассказа? Что они говорят о его внутреннем состоянии?

Как вы понимаете финальную фразу учителя о тройке? Что она означает для ученика?

Каково ваше мнение о том, как учитель и ученик изменяются в ходе рассказа?

Задание 1. Приведите 10 высказываний великих людей о своих учителях.

Задание 2. Напишите, как бы вы поступили на месте ученика или учителя. Как вы решили бы конфликтную ситуацию?

Задание 3. Напишите сочинение на тему «Учитель, которым я горжусь» ИЛИ запишите видеообращение для учителе (поздравление с днем учителя) ИЛИ создайте плакат «Роль учителя в моей жизни»

Posted on

Translate into English

Grammar: Past Continuous Tense
English in Mind, page 15
In Class
What is the greatest invention of the year?

Translate into English
Մենք իններորդ դասարանցիներ ենք և սովորում ենք «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի ավագ դպրոցում: Մեր դպրոցը մեծ է և գեղեցիկ: Դասասենյակների պատերը թափանցիկ են (transparant): Մենք հաճախ ենք ճամփորդում: Դպրոցն ունի մարզասրահներ, գրադարան, ընթերցասրահ, համերգասրահներ (concert halls): Մենք շատ հետաքրքրություններ ունեք: Մենք սիրում ենք սպորտ, պար, երաժշտություն, լեզուներ: Մեզնից ոմանք հաճախում են պարի դասերի, մյուսները՝ նկարչության կամ դաշնամուրի: Մենք բոլորս սիրում ենք երգել և պարել ժողովրդական և ժամանակակից երգեր և պարեր: Մենք սովորում ենք տարբեր լեզուներ՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, իսպաներեն, թուրքերեն և այլն: Մենք պարապում ենք տարբեր մարզաձևեր` (go in for …) ֆուտբոլ, կարատե և այլն: Մեզնից ոմանք հաճույքի համար են պարապում, մյուսներն ուզում են դառնալ պրոֆեսիոնալ մարզիկներ: Մենք սիրում ենք համակարգչային և սեղանի խաղեր:

Posted on

Revision exercises

Fill in the blanks with the past continuous form of the verbs given in brackets.

  1. The children were playing hide and seek in the park. (play)
  2. They were going to the movies. (go)
  3. I was reading the book you gave me on my birthday. (read)
  4. Winnie was stitching her new dress. (stitch)
  5. The dogs were barking all night. (bark)
  6. Ron was cleaning his room when he heard the noise. (clean)
  7. It was getting darker with each passing moment. (get)
  8. The gardener was watering the lawn. (water)
  9. The army were going to Ladakh when the enemy attacked them. (go)
  10. My sister was riding a Royal Enfield yesterday. (ride)
  11. The students were working on their assignments. (work)
  12. That boy was dancing in class. (dance)
  13. The kid was watching television all evening. (watch)
  14. The girl was listening to rock music. (listen)
  15. The birds were flying in the sky. (fly)

Ecercise 2 – Change into the past continuous tense

Read the following sentences and change them into the past continuous tense.

  1. Raj was drinking coffee. (Raj drinks coffe)
  2. Sweta was singing her favourite song. (Sweta is singing her favourite song)
  3. Siraj was leaving home. (Siraj left home)
  4. My friends were playing on the field. (My friends played on the field)
  5. I was going to France. (I will be going to France)
  6. The boy was crying all night. (The boy cried all night)
  7. The cat was raning in the streets. (The cat ran in the streets)
  8. I was performing at the school function. (I performed at the school function)
  9. The parrot was talking back. (The parrot talked back)
  10. Tia was visiting her granny. (Tia will visit her granny)

Put the verbs into the correct form (past progressive).

  1. When I phoned my friends, they were playing monopoly.
  2. Yesterday at six I was preparing dinner.
  3. The kids were playing in the garden when it suddenly began to rain.
  4. I was practicing the guitar when he came home.
  5. We weren’t cycling all day.
  6. While Alan was working in his room, his friends were swimreg in the pool.
  7. I tried to tell them the truth but they weren’t listening.
  8. What were you doing yesterday?
  9. Most of the time we were siting in the park.
  10. I was listening to the radio while my sister was watching TV.
  11. When I arrived, They were playing cards.
  12. We were studying English yesterday at 4:00 pm .
Posted on

Գերմանիա

Դասի հղում։

Այլ հղումներ՝ 1․ , 2․ 

  1. Նշել Գերմանիայի աշխարհագրական դիրքի առավելություններն ու թերությունները:
    • Գերմանիայի տեղի առավելությունն այն է,որ նա գտնվում է ԵՎրոպայի կենտրոնում։Գերմանիային սահմանակից է երկրներն են՝ Դանիան, Լեհաստանը, Չեխիան,Ավստրիան,Շվեյցիարիան,Ֆրանսիա, Լյուքսեմբուրգը,Բելգիան,Նիդերլանդները։Այտնեղով են անցնում համաշխարհային կարևոր ուղիները։Գերմանիայի միջավայրը բավականին խոնավ էորովհետև այնտեղ շատ են ջրային հատվածները։թերություններ ես չկարողացա գտնել։
  2. Նշել Գերմանիայի տնտեսության զարգացման նախադրյալները:
    • Նախադրյալներն են բարձր որակի հողը,որը բարձրացնում է բերքատվությունը և բաձրացնում կենդանիների տված ամեն ինչի որակը։Նախադրյալներն են մարդկանց աշխատասիրությունը և կարգապահությունը։Նրանց մոտ է աշխարհի ամենագեղեցիկ արտադրվող մեքենաները որոնք են Մերսեդես-Բենզ,ԲՄՎ-ն և այլն։Այնտեղ է նաև աշխարհի ամենամեծ նավահանգիստը։Քանի,որ Գերմանիան գտնվում է Եվրոպայի կենտրոնում դա օգնում է,որպեսզի այնտեղով անցնի կարևոր ուղիները և նաև դրանով լավ հարաբերությունների մեջ է մտնում տարբեր երկրների հետ։Խելացի ժողովուրդ ունենալը նրանց մեծ նախադրյալն է,քանի որ այնտեղ կրթությունն շատ զարգացած է։Անտառածածկ է նաև Գերմանիայի 30 տոկոսը,որը օգնում է ունենալ մաքուր օդ,բայց քանի,որ այնտեղ շատ-շատ են գործարանները այդ ծառերը շատ քիչ են մաքուր օդ ապահովվելու համար։Իր լավ դիրքի շնորհիվ, Գերմանիայի տակ կան շատ գազի հանույթներ,գորշ ածուխ և այլն։
  3. Ի՞նչ դեր ունի Գերմանիան ժամանակակից աշխարհում:
    • Գերմանիան շատ մեծ դեր ունի ժամանակակից աշխարհում։Նրանք կրթական առումով առաջատար երկրներից են։Նրանք արտադրում են այնպիսի մեքենաներ,որոնք օգտագործում են ամբողջ աշխարհում և այնքան լավն են,որ վարում են նախագահների և վարչապետների համար։Նրանք ունեն հզոր թեթև արդյունաբերություն օրինակ Ադիդաս,Պումա,որոնք կարում են սպորտային իրեր և այդ իրերը օգտագործում են աշխարահռչակ մարդիկ որոնցից է Լիոնել Մեսսին,Պելեն և այլն։Նրանք աչքի են ընկնում իրենք քաղաքակրթությամբ և կարգապահությամբ և այսպես ասած ներարկում այդ ամենը ուրիշ երկրների մարդկանց մոտ։
Posted on

Տնային աշխատանք Քիմիա

  1. Որոշի՛ր տարրերի օքսիդացման աստիճանները հետևյալ միացություններում.

ա )C4O2-2*2=-4 , H1*2=22Se-2, N2O-2 , Si4O2-2*2=-4 

բ) Ba2 O-2 , N2-5*2=10 O5-2*5=-10  , P2-5*2=10 O5-2*5=-10 , N-3H31*3=3 

Posted on

Կրկնողություն 7-րդ դասարանի անցաց թեմաներիցՖիզիկա

1.ինչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը

Ֆիզիկա բառը առաջացել է Հուներեն ֆյուզիս բառից, որը նշանակում է բնություն

2.որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը

Ֆիզիկայի գլխավոր խնդիրն է՝ ճանաչել բնության օրենքները, տարբեր նյութերի հատկությունները և օգտագործել դրանք մարդկանց օգտին:

3.ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան

շրջապատող աշխարհը, բնության  երևույթները, հայտնաբերում է բնության մեջ տեղի ունեցող տարբեր ֆիզիկական երևույթները, միմյանց կապող օրենքները, բացահայտում երևույթների կապերն ու պատճառները։

4.քննարկել  ինչ է բնությունը

Բնությունն ամբողջ նյութական աշխարհն է: Այն բաղկացած է կենդանի և անկենդան բաղա­դրիչներից: Բույսերը և բոլոր կենդանի օրգանիզմնե­րը՝ ներառյալ մարդը, կենդանի բնության մարմիններ են: Արեգակը, մոլորակները, աստղերը, քարը, գրիչը, քանոնը և այլն անկենդան բնության մարմիններ են։

5.ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով

Ես բնության երևույթ ասելով հասկանում եմ այն ցանկացած փոփոխությունները, որոնք կան բնության մեջ ՝Օրինակ’ ցերեկվա և գիշերվա հերթափոխության պատճառը երկրի պտույտն է իր առանցքի շուրջ։

6.ինչ է նյութը։

Նյութը դա տարածության բեջ որոշակի ծավալ զբաղեցնող մասնիկների համախումբ է, խիստ որոշակի հատկություններով, կառուցվածքով և զանգվածով օշտված

7.թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները

Ձայնային, լուսային, մագնիսական, մեխանիկական, ջերմային և էլեկտրական։

8.ինչ է ֆիզիկական մարմինը:

Բոլոր առարկաներն ունեն ընդհանուր անվանում՝ ֆիզիկական  մարմին: Յուրաքանչուր ֆիզիկական մարմին ունի որոշակի ձև, զանգված ու ծավալ:

9.:Բերեք օրինակներ:

բաժակ, աթոռ, սեղան, գիրք։

10.ինչ է մատերիան

Մատերիա ֆիզիկայի հիմնական հասկացություններից մեկն է, ընդհանուր տերմին է, ժամանակի և տարածության պարունակության բազմություն, որն ազդում է նրա հատկությունների վրա։ Հանդիսանում է ֆիզիկայի ուսումնասիրման առարկա, որտեղ դիտարկվում է որպես գիտակցությունից անկախ օբյեկտիվ իրականություն

11.ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին

Բնության երևույթների՝ ծիածանի, կայծակի, Արեգակի, Լուսնի խավարումների և այլնի մասին մեր գիտելիքները նույնպես հիմնվում են դիտումների վրա։

12.ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից

Ի տարբերություն դիտումների՝ փորձերը հնարավորություն են տալիս նույն պայմաններում բազմիցս կրկնելու ուսումնասիրվող երևույթը և հատուկ սարքերով կատարելու համապատասխան չափումներ

13Ինչ է վարկածը։Ինչ է օրենքը։

Ուսումնասիրվող երևույթը բացատրելու համար նախ արվում է որոշակի ենթադրություն կամ, ինչպես ընդունված է ասել, առաջադրվում է վարկած։

Ընդհանրացնելով բնության երևույթների մասին դիտումների, փորձերի միջոցով ստացված տվյալները՝ գիտնականները հայտնաբերում են օրենքներ, որոնք բացահայտում են բնության տարբեր երևույթների միջև կապերը, բացատրում դրանց պատճառները։

14..Ինչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:

Չափել ֆիզիկական մեծությունը՝ նշանակում է այն համեմատել նույնտիպ մեծության հետ, որն ընդունված է որպես միավոր։

15.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

Երկարության միավորը ՝ մետր (1մ)

16․Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

Երկարության չափման միավորն է 1մ, ժամանակինը՝  1 վրկ, զանգվածը ՝ 1 կգ:

17.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ

Բաժանումների գծիկները և որոշ գծիկների մոտ գրված թվերը միասին ներկայացնում են քանոնի սանդղակը։

18․Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

Չափիչ սարքի սանդղակի բաժանման արժեքը որոշելու համար անհրաժեշտ է գտնել սանդղակի մոտակա այն երկու գծիկները, որոնց կողքին մեծության թվային արժեքներ են գրված, այնուհետև մեծ արժեքից հանել փոքրը և ստացված թիվը բաժանել դրանց միջև բաժանումների թվին։

19․Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք

Չափիչ սարքի սանդղակի ամենամեծ արժեքը կոչվում է սարքի չափման սահման։

20.Ինչից է կախված չափման սխալը

Չափման սխալը կախված է բաժանման արժեքից, և ընդունված է համարել, որ այն հավասար է բաժանման արժեքի կեսին։

21.Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

Ժամանակի ընթացքում մարմնի դիրքի փոփոխությունն այլ մարմինների նկատմամբ կոչվում է մեխանիկական շարժում:

22.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

Այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկվում է այլ մարմինների շարժումը, կոչվում է հաշվարկման մարմին:

23.Ինչն են անվանում նյութական կետ

Այն մարմինը, որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել, կոչվում է նյութական կետ:

24.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ

Նշված դեպքերում ասում են, որ դիտարկվող մարմինը շարժվում է որոշակի գծով, որն անվանում են մարմնի շարժման հետագիծ:

25.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ

Հետագծի այն տեղամասի երկարությունը, որով շարժվել է մարմինը որոշակի ժամանակամիջոցում, կոչվում է այդ ժամանակամիջոցի մարմնի անցած ճանապարհ:

26.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

Տարբեր մարմնի շարժման հետագծերը միմիանցից տարբերվում են ձևով և երկարությամբ:

27.Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասարաչափ:

Եթե շարժման հետագիծն ուղիղ գիծ է, շարժումը կոչվում է ուղղագիծ:

28․Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

Հավասարաչափ շարժման արագությունը ֆիզիկական մեծություն է, որը հավասար է մարմնի անցած ճանապարհի հարաբերությանն այն ժամանակամիջոցում, որի ընթացքում մարմինն անցել է այդ ճանապարհը: 

29.Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

Մետր(մ.), սանտիմետր(սմ.), դեցիմետր(դմ.), միլիմետր(մմ.) և այլն:

30.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

Ճանապարհ=ԱրագությունxԺամանակ (S=vt)

31.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժման ժամանակը,եթե հայտնի են մարմնի արագությունն ու ճանապարհը,գրել բանաձևը:

Ճանապարհ=ԱրագությունxԺամանակ (S=vt)

32․Ինչպե՞ս է շարժվում մարմինը,եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում

Եթե մարմի վրա աայլ մարմիներ չեն ազդում ապա այն պապանում է դադարի կամ ուղգիծ հավասարաչափ վիճակ:

33․Ո՞ր երևույթն  է կոչվում իներցիա

Այլ մարմիների ազդեցության բացակայության մարմնի դադարի կամ ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման վիճակը պապանելու երևույթը կոչվում է իներցիա:

34․Մարմնի ո՞ր հատկությունն է կոչվում իներտություն

Եթե մարմնի շարժումը ակնթարթորեն չի փոխվում ապա այդ հատկությունը անվանում ենք իներտություն:

35.Ո՞ր մեծությունն են անվանում մարմնի զանգված

Մարմնի իներտությունը քանակապես չափն  անվանում են զանգված

36.Ինչպե՞ս կարելի է չափել մարմնի զանգվածը

Մարմնի զանգվածը որոշելու համար տարբեր եղանակներ կան, որոնցից ամենատարածվածը կշռելն է։ Կշռելու համար օգտագործում են կշեռքներ:

37.Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում զանգվածը

Միլիգրամ, գրամ, կիլոգրամ, ցենտնյեռ, տոնա:

38.Ի՞նչն է զանգվածի չափանմուշը, միավորների ՄՀ-ում

Միավորների ՄՀ—ում որպես զանգվածի միավոր է ընտրվել պլատինի և իրիդիումի համաձուլվածքից պատրաստված գլանաձև չափանմուշի զանգվածը: Զանգվածի այդ միավորն անվանում են կիլոգրամ:

39.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում նյութի խտություն

Նյութի խտություն  կոչվում է այն ֆիզիկական մեծություն, որը հավասար է մարմնի զանգվածի և ծավալի հարաբերությանը:

40.Ինչպե՞ս է որոշվում նյութի խտությունը(բանաձևը)

ρ=m/v

41.Ի՞նչ միավորներով  է արտահայտվում նյութի խտությունը

Խտության միավորն է կգ/մ3  

42.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի ծավալը,եթե հայտնի են նրա զանգվածը և նրա խտությունը(բանաձևը)

Ծավալ=զանգված/խտություն

V=m/p

43.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի զանգվածը,եթե հայտնի են նրա ծավալը և նյութի խտությունը(բանաձևը):

Զանգված=խտություն*ծավալ

M=pV

Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

Հետևելով շարժվող մարմիններին` կարող ենք նկատել, որ դրանք ժամանակի ընթացքում փոխում են իրենց դիրքը շրջապատի մարմինների նկատմամբ, այսինքն` կատարում են որոշակի տեղափոխություն: Մարմինների այդպիսի տեղափոխությունն անվանում են մեխանիկական շարժում։

44.բերել մեխանիկական շարժման օրինակներ

Բիլիարդի գնդիկը փոխում է իր դիրքը սեղանի նկատմամբ, խնձորը փոխում է իր դիրքը ծառի նկատմամբ, մեքենայի շարժումը ծառերի նկատմամբ։

45.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

Այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկվում է այլ մարմինների շարժումը, կոչվում է հաշվարկման մարմին։

46.Ինչն են անվանում նյութական կետ


Այն մարմինը, որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել, կոչվում է նյութական կետ:

47.Որ դեպքում մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ,.որ դեպքում՝ոչ

Տվյալ պայմաններում նյութական կետ ասելով պետք է հասկանալ, որ միևնույն մարմինը որոշ շարժումների դեպքում կարելի է համարել նյութական կետ, իսկ որոշ շարժումների դեպքում` ոչ:

48.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ

Հետագիծ է կոչվում այն կետերի բազմությունը, որոնցով տվյալ հաշվարկման համակարգում հաջորդաբար անցնում է մարմինը շարժման ընթացքում:

49.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ

Հետագծի այն տեղամասի երկարությունը, որով շար-վել է մարմինն որոշակի ժամանակամիջոցում, կոչվում է այդ ժամանակամիջոցում մարմնի անցած ճանապարհ:

50.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

Հետագիծը, այն գիծն է, որով անցել է մարմինը: Իսկ անցած ճանապարհը, որոշակի ժամանակամիջոցում մարմնի անցած հետագթի երկարութունն է:

51.Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասաաչափ:

Այն շարժումը, որի ընթացքում մարմինը կամայական ահավասար ժամանակաիջոցներում անցումն է հավասար ճանապարհներ, կոչվում է հավասարաչափ շարժում:

52.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն՝ գրել բանաձևը: Հավասարաչափ շարժման արագությունըֆիզիկական մեծություն է, որը հավասար է մարմնի անցած ժանապարհի հարաբերությանն այն ժամանակամիջոցին, որի ընթացքում մարմինն անցել է այս ճանապարհը: Բանաձևը

53․Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

Արագության չափման միավորներ են՝ 1 կմ/ժ, 1 մ/վ:

54․Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

Հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարը գտնելու համար, պետք է գտնել արագության և շարժման ժամանակի արտադրյալը:

Բանաձևը.
ճանապարը = արագություն · ժամանակամիջոց
S = V · t

55.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժման ժամանակը,եթե հայտնի են մարմնի արագությունն ու ճանապարհը,գրել բանաձևը:

Հավասարաչափ շարժման ժամանակը գտնելու համար, պետք է գտնել ժանապարհի և արագության քանորդը:

Բանաձևը.
ժամանակամիջոց = ճանապարը : արագություն
t = S : V

56.Ի՞նչ է բնութագրում ուժը:

Ուժը բնութագրում է մարմինների փոխազդեցության քանակական չափը

57.Ո՞ր ուժն է կոչվում 1նյուտոն(1Ն):

1Ն ուժը նշանակում է, որ մեկ վարկյանում մարմինը անցնում է մեկ մետր։

58.Ինչպիսի՞ մեծություն է ուժը:

ուժը վեկտորական մեծութունն է :

59.Ո՞ր ֆիզիկական  մեծություններն են վեկտորական,և որոնք՝սկալյար

Սկայլարը ունի արժեք ,իսկ վեկտորականը ուժը ունի ուղություն։

60․Ի՞նչ բանաձևով է որոշվում ծանրության ուժը

F=mg

61.Ո՞ր երևույթն է կոչվում դեֆորմացիա

Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի և չափի փոփոխությունը

62.Դեֆորմացիայի  օրինակների քննարկում

Մատիտի կոտրվելը, թղթի պատռվելը

63.Ո՞ր դեֆորմացիան է կոչվում առաձգական ,որը՝պլաստիկ:Բերել օրինակներ

Եթե արտաքին ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինը լրիվ վերկանգնում է իր ձևն ու չափը դեֆորմացիան կոչվում է առաձգական, իսկ հակառակ դեպքում պլաստիկ

Առաձգական դեֆորմացիա է գնդակ տշելիս գնդակի վրա փոս արաջանալը, իսկ պլաստիկ է մատիտի կոտրվելը:

64.Ո՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ


Ծանրության ուժ կոչվում է մարմինների վրա Երկրի կողմից ազդող ձգողության ուժը:

65.Ինչպե՞ս է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից

Ծանրության ուժը կախված է մարմնի զանգվածից, ընդ որում, որքան մեծ է մարմնի զանգվածը, այնքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը:

66.Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգական ուժ,և ինչպե՞ս է այն ուղղված:

Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգական ուժ,և ինչպե՞ս է այն ուղղված: Այն ուժը, որն առաջանում է մարմնի դեֆորմացիայի հետևանքով և ուղղված է դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնի մասնիկների տեղափոխման հակառակ ուղղությամբ կոչվում էառաձգականության ուժ։

67.Հուկի օրենքի ձևակերպում

Առաձգական դեֆորմացիաի ժամանակ մարմնում առաջացած առաձգական ուժ ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիաի չափին

68.Հուկի օրենքն արտահայտող բանաձևը

F=kx

69.Ի՞նչ կառուցվածք ունի ուժաչափը

Զսպանակ, որի ծայրին կեռիկ կա, ցուցիչ:

70.Ո՞ր օրենքի վրա է հիմնված ուժաչափի աշխատանքը

Հուկի օրենք

71.Բերել շփման առկայությունը հաստատող օրինակներ:

Օրինակ ՝ Փորձենք շարժել սեղանին դրված ծանր գիրքը ՝ նրա վրա ազդող հորիզոնական ուղղված ուժով: Կնկատենք, որ ազդող ուժը բավականաչափ փոքր է, այսինքն գիրքը դադարի վիճակում է: Եվ սկսում է շարժվել միայն այն դեպքում, երբ ազդող ուժ է լինում: Այդ ուժը մարմնի և սեղանի մակերևույթների միջև առաջացած դադարի շփման ուժն է

72.Ինչո՞վ է պայմանավորված շփումը

Շփման ուժը պայմանավորված է շփման ուժի մեծության և շփվող մարմինների ողորկության աստիճանից

73.Թվարկել շփման տեսակները:

Շփման տեսակներից են ՝ դադարի շփման ուժը, սահքի շփման ուժը և գլորման շփման ուժը
Սահքի շփման ուժի օրինակներ — պահարան շարժել, սառույցի վրա սահել:
Գլորման շփման ուժի օրինակներ — գնդակ գլորել, խմոր գլորել:
Դադարի շփման ուժի օրինակներ — առաջանում է բոլոր առարկաների շփման մակերևույթին և խանգարում է մարմնիններից է որևէ մեկի շարժմանը:

74.Ինչպես կարելի է մեծացնել շփումը

Շփման ուժը կարելի է մեծացնել խորթ ու բորթ մակերևույթների պայմաններում:

75.Ինչպես կարելի է փոքրացնել շփումը

Շփման ուժը կարելի է փոքրացնել ողորգ մակերևույթների պայմաններում:

76.Որ ուժն է կոչվում համազոր:

Այն ուժը, որ մարմնի վրա ունեննում է նույն ազդեցությունը, ինչ մի քանի ուժեր միասին ազդելիս, կոչվում է այդ ուժերի համազոր։Համազորը վեկտորական մեծություն է։

77.Ե՞րբ է ֆիզիկայում օգտագործվում <<աշխատանք>> հասկացողությունը

78.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը:Ո՞րն է աշխատանքի բանաձևը

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է մարմնի վրա ազդող ուժի և նրա ուղղությամբ մարմնի անցած ճանապարհի արտադրյալին, կոչվում է ուժի կատարած մեխանիկական աշխատանք (կամ պարզապես աշխատանք): Աշխատանք = Ուժ × Ճանապարհ։

79.Ի՞նչ միավորով է արտահայտվում աշխատանքը, միավորների ՄՀ-ում

Որպես աշխատաքնի միավոր ընդունվում է 1Ն ուժի աշխատանքը ՝ ուժի ուղությամբ մեկ մետր ճանապարհ անցնելիս:  Այդ միավորը անվանում են ջոոուլ, 1ջոուլը հավասար է 1Ն անգամ 1մետր:

1Ջ=1Ն*1մ

80.Ի՞նչն է կոչվում հզորություն

Մեքենայի, մարդու, կենդանու աշխատանք կատարելու արագությունը բնութագրելու համար ֆիզիկայում օգտագործվում է հզորություն մեծությունը: Իսկ հզորություն կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է աշխատանքի հարաբերությանն այն ժամանակամիջոցին, որի ընթացքում կատարվել է այն աշխատանքը:

81.Ինչպե՞ս հաշվել հզորությունը:Ո՞րն է հզորության բանաձևը և միավորը

Եթե հզորությունը նշանակենք N տառով. աշխատանքը A-ով, իսկ աշխատանքը կատարելու ժամանակը `t-ով, ապա կստանանք հզորության բանաձևը:

82.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը՝իմանալով հզորությունը և աշխատանքը կատարելու ժամանակամիջոցը

A=Nt

83.Որո՞նք են պարզ մեխանիզմները

Այն մեխանիկական սարքերը, որոնք ծառայում են ուժերի մոդուլները կամ ուղղությունները փոխելու համար, կոչվում են մեխանիզմներ։ 

84.Ի՞նչ է լծակը:

Լծակը սովորաբար մի ձող է, որը կարող է պտտվել անշարջ հենարանի շուրջը։

85.Ի՞նչն են անվանում ուժի բազուկ

Հենման կետից մինչև ուժի ազդման գիծ հեռավորությունը կոչվում է ուժի բազուկ։

86.Ճախարակի ՞ինչ տեսակներ գիտենք:

Անշարժ, շարժական, բազմաճախարակ։

87.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում անշարժ:

Բեռը բարձրացնելիսճախարակի առանցքը մնաուն է անշարժ, ուստի այն կոչվում է անշարժ ճախարակ։

88.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում շարժական:

Բեռի շարժման ժամանակ շարժվում է նաև ճախաչակը, ուստի այն կոչվում է շարժական ճախաչակ։

89․Ո՞ր մեծոթւյունն է կոչվում մեքենայի կամ մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից,բանաձևը

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը ցույց է տալիս, թե օգտակար աշխատանքը ծախսված աշխատանքի որ մասն է կազմում, կոչվում է մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից :

90.Ձևակերպել մեխանիկայի <<ոսկե կանոնը>>

Մեխանիզմի օգնությամբ քանի անգամ շահում ենք ուժի մեջ, այնքան անգամ կորցնում ենք ճանապարհի մեջ։

91.Ի՞նչն են անվանում մարմնի կշիռ:

Այն ուժը, որով մարմինը երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է անշարժ հորիզոնական հենարանի կամ ուղղաձիգ կախոցի վրա, կոչվում է մարմնի կշիռ։

92.Ի՞նչ բնույթի ուժ է մարմնի կշիռը:

Իր բնույթով մարմնի կշիռը առաձգականության ուժ է։

93.Ինչպե՞ս է ուղղված մարմնի կշիռը,և որտեղ է այն կիրառված

Այն ուղղված է ուղղաձիգ՝ դեպի ներքև։ Այդ ուժը հենարանի առաձգականության ուժն է, որն առաջանում է մարմնի ազդեցությամբ հենարանի դեֆորմացիայի հետևանքով։

94.Ի՞նչ բանաձևով է որոշվում մարմնի կշիռը:

p=mg

95.Պարզաբանել մարմնի կշռի և ծանրության ուժի

Մարմնի կշիռը բնույթով առաձգականության ուժ է, որն ազդում է հենարանի կամ կախոցի վրա։ Իսկ ծանրության ուժը գրավիտացիոն ուժ է, որն ազդում է մարմնի վրա: Այդ ուժերը միշտ ուղղված են ուղղաձիգ դեպի ներքև և կիրառված են տարբեր մարմինների վրա:

96.Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում ճնշում:

Ճնշումը բնութագրում է 2 հպվող մարմինների փոխազդեցությունը և հավասար է հպման մակերևույթին ուղղահայաց ազդող ուժի հարաբերությանը մարմինների հպման մակերևույթի մակերեսին:

97.Գրել ճնշումը   սահմանող  բանաձևը:

F=pS

98․1․Ինչո՞վ է պայմանավորված գազում ճնշումը:

Այդ մասնիկները մշտապես և անընդհատ շարժվում են։Գազի մոլեկուլները, օրինակ, կատարում են անկանոն շարժումներ` շարունակ բախվելով իրար։Շարժման ընթացքում մոլեկուլները մեկմեկու վրա գրեթե ոչ մի ներգործություն չեն ունենում։ Այդ պատճառով է,որ գազի առանձին մասեր դյուրությամբ տեղաշարժվում են իրար նկատմամբ։

99․Ինչո՞ւ են գազերը ճնշում գործադրում անոթի պատերին։

Գազի մոլեկուլները, բացի իրար բախվելուց բախվում են նաև անոթի պատերին և դրա պատճառով ճնշում են գործադրում անոթի պատերին:

100․Ճնշման բնույթը հեղուկներում:Հեղուկի ճնշում:Ճնշման հաղորդումը հեղուկներում և գազերում:

101Ձևակերպիր Պասկալի օրենքը:

101Ձևակերպիր Պասկալի օրենքը:

Հեղուկներն ու գազերը իրենց վրա գործադրվող ճնշումը միատեսակ են հաղորդում բոլոր ուղղություններով։ Այս օրենքը կրում է  այն հայտնագործող Բլեզ Պասկալի անունը՝ Պասկալի օրենք:

՛Պատրաստել նյութեր

Հետաքրքիր փաստեր Արքիմեդի կյանքից և գործունեյությունից

Ծանոթանալ և դասագրքի եջ 150-ին

Հետաքրքիր փաստեր Տորիցհելլի կյանքից և գործունեյությունից

պատրաստել նյութեր եջ 158 161-ի թեմաներից

Posted on

Էվոլյուցիա

Էվոլյուցիա, կենսաբանական պոպուլյացիաների հաջորդական սերունդներում ժառանգական հատկանիշների փոփոխությունը[1][2]։ Էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում կյանքի կազմավորման բոլոր մակարդակներում՝ տեսակներից, անհատական օրգանիզմներից մինչև մոլեկուլներ առաջանում է կենսաբազմազանություն[3]։

Կյանքի էվոլյուցիոն պատմության ընթացքում նոր տեսակների առաջացման շարունակական գործընթացը՝ տեսակառաջացումը, տեսակների ներսում ընթացող փոփոխությունները՝ անագենեզը և տեսակների ոչնչացումը նկարագրվել են ձևաբանական և կենսաքիմիական հատկանիշների ընդհանուր գծերի, այդ թվում՝ ԴՆԹ֊ի հաջորդականությունների միջոցով[4]։ Այս ընդհանուր հատկանիշները ավելի շատ են և նման՝ ավելի մոտիկ ընդհանուր նախնի ունեցող օրգանիզմների մոտ, որը թույլ է տալիս կենդանի և ոչնչացած օրգանիզմների՝ էվլոյուցիոն փոխհարաբերությունների՝ ֆիլոգենետիկայի ուսումնասիրությամբ կառուցել «կյանքի ծառը»։ Բրածո մնացորդները ներառում են վաղ կենսածին գրաֆիտից[5], միկրոբային խսիրի մնացորդներից[6][7][8] մինչև բրածոյացված բազմաբջիջ օրգանիզմները։ Կենսաբազմազանությունը ձևավորվել է տեսակառաջացման և ոչնչացման արդյունքում[9]։

19-րդ դարի կեսին Չարլզ Դարվինը սահմանեց բնական ընտրության միջոցով տեղի ունեցող էվոլյուցիոն տեսությունը, որը տպագրեց «Տեսակների ծագումը» (1859) գրքում։ Բնական ընտրության միջոցով տեղի ունեցող էվոլյուցիան ապացուցվում է նրանով, որ ստեղծվում են ավելի շատ սերունդներ, քան կարող են գոյատևել ինչպես նաև՝ 1) տեսակները միմյանցից տարբերվում են ձևաբանական, ֆիզիոլոգիական և վարքային հատկանիշներով (ֆենոտիպային փոփոխականություն), 2) տարբեր հատկանիշներ ապահովում են գոյատևման և վերարտադրման տարբեր հաճախականություն (տարբերակող հարմարողականություն), 3) հատկանիշները կարող են ժառանգվել մի սերնդից մյուսը (հարմարողականության ժառանգում)[10]։ Այսպիսով, պոպուլյացիայի հաջորդող սերունդները, որոնք փոխարինում են ծնողական ձևերին այն կենսաֆիզիկական միջավայրում, որտեղ տեղի է ունենում բնական ընտրությունը, ավելի հարմարված են լինում և ավելի լավ են գոյատևում և բազմանում։

Տելենոմիան նկարագրում է, թե բնական ընտրությունը որակապես ինչպես է ստեղծում և պահպանում առանձնյակի ֆունկցիոնալ որոշակի դերն ապահովող հարմարողական որևէ հատկանիշը[11]։ Սերնդեսերունդ տեղի ունեցող փոփոխությունների իրականացման գործընթացները կոչվում են էվոլյուցիոն գործընթացներ կամ մեխանիզմներ[12]։ Ընդհանուր ճանաչում են գտել էվոլյուցիոն չորս գործընթացներ՝ բնական ընտրությունը (այդ թվում՝ սեռական ընտրությունը), գեների դրեյֆը, մուտացիաները և գեների խառնուրդի հետևանքով առաջացող գեների գաղթը[12]։ Բնական ընտրությունը և գեների դրեյֆը դասավորում են տարբերակումը, իսկ մուտացիաները և գեների գաղթը՝ ստեղծում այն[12]։

Ընտրության արդյունքում կարող է առաջանալ մեյոտիկ դրայվ[13] (որոշակի ալելների անհավասար բաշխումը), ոչ պատահական խաչասերումը[14] և գենետիկական հիչհայքինգը։ 20-րդ դարի սկզբում ծագած ժամանակակից սինթետիկ էվոլյուցիոն տեսությունը դասական գենետիկան և դարվինյան էվոլյուցիոն տեսությունը միավորեց պոպուլյացիոն գենետիկայի սկզբունքների հետ։ Կենսաբանական բոլոր գիտությունները ընդունում են բնական ընտրությունը որպես էվոլյուցիայի գլխավոր շարժիչ ուժ։ Էվոլյուցիային վերաբերող մյուս տեսությունները՝ օրթոգենեզը, էվոլյուցիոնիզմը և ներքին մղմամբ պայմանավորված էվոլյուցիային վերաբերող մյուս ուղղությունները, այժմ համարվում են հնացած և ոչ գիտական[15]։ Գիտնականները շարունակում են հետազոտել էվոլյուցիոն կենսաբանության և կենսաբանական տեսությունների տարբեր ոլորտները՝ օգտագործելով հետազոտական տվյալները և փորձեր իրականացնելով դաշտում և լաբորատորիայում։

Կյանքի բոլոր ձևերն ունեն նույն ընդհանուր նախնին, որը հայտնի է վերջին համընդհանուր նախնի անվամբ (LUCA)[16][17][18]։ Մոտավոր հաշվարկներով այն ապրել է 3,5-3,8 միլիարդ տարի առաջ[19]։ Այն չի համարվում Երկրի վրա գոյություն ունեցած առաջին կենդանի օրգանիզմը։ 2015 թվականին իրականացված հետազոտության արդյունքում Արևմտյան Ավտրալիայի հինավուրց ժայռերում հայտնաբերվել են բիոտիկ կյանքի մնացորդներ[20][21]։ 2016-ի հուլիսին գիտնականները նույնականացրել են 355 գեներ, որոնք կիսում են LUCA-ից առաջացած բոլոր օրգանիզմները[22]։ Կյանքի վրա երբևէ գոյություն ունեցած բոլոր կենդանի օրգանիզմների շուրջ 99%-ը այժմ ոչնչացած է։ Մոտավոր հաշվարկներով այժմ Երկրի վրա ապրում է 10-14 միլիոն տեսակ[23][24], որոնցից միայն 1,9-ն են անվանվել և 1,6-ն են ընդգրկվել տեսակների կենտրոնական շտեմարանում[25]։ 2016-ի մայիսին կատարված հետազոտությունների համաձայն՝ Երկրի վրա գոյություն ունի շուրջ 1 տրիլիոն տեսակ, որոնցից միայն մեկ տոկոսի մեկ հազարերորդն է նկարագրված[26]։

Կիրառական տեսանկյունից էվոլյուցիայի ուսումնասիրությունը օգտագործվում է տարբեր գիտական և արդյունաբերական բնագավառներում՝ գյուղատնտեսություն, մարդու բժշկություն և անասնաբուժություն և կյանքը հետազոտող բոլոր գիտություններում[27][28][29]։ Էվոլյուցիոն կենսաբանության առաջընթացը հսկայական ազդեցություն է թողել կենսաբանության ավանդական բնագավառների, ինչպես նաև այլ ակադեմիական գիտությունների, օրինակ՝ կենսաբանական մարդաբանության և էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի վրա[30][31]։ Էվոլյուցիոն հաշվարկումը արհեստական բանականությունն ուսումնասիրող գիտության ենթաբաժին է, որը դարվինյան սկզբունքները կիրառում է համակարգչային գիտության խնդիրների լուծման համար։

Posted on

Ս.Վ.Կովալևսկայա

Սոֆյա Վասիլևնան ծնվել է 1850 թվականի հունվարի 3-ին (15) Մոսկվայում, Ալեքսեյ Ստրելցովի գիլդիայի քաղաքային կալվածքում։
Հրետանու գեներալ-լեյտենանտ Վ.Վ.Կորվին-Կրուկովսկու և Ելիզավետա Ֆեդորովնայի դուստրը (օրիորդական ազգանունը՝ Շուբերտ): Կովալևսկայայի պապը՝ հետևակի գեներալ Ֆ.Ֆ. Շուբերտը, մաթեմատիկոս էր, իսկ նախապապը՝ Ֆ.Ի. Վաղ մանկության տարիներին նա ապրում էր Ռուսաստանի տարբեր վայրերում, քանի որ հայրը հաճախ էր գործի բերումով ընտանիքի հետ տեղից տեղ տեղափոխվում [7]: Ինչպես հիշում է Կովալևսկայան, նա մեծացել է որպես «վայրի» երեխա. նա ամաչում էր ինչպես հյուրերից, այնպես էլ անծանոթներից, և ժամանակ առ ժամանակ նա զգում էր մելամաղձության զգացում, «մոտալուտ խավարի զգացում»: Արդեն վաղ մանկության տարիներին նա «զարգացրել է համոզմունքը», որ ընտանիքում իրեն չեն սիրում, ի տարբերություն իր ավագ քրոջ՝ Աննայի և կրտսեր եղբոր՝ Ֆեդյայի: Նման մտքերը նրա մոտ առաջացել են հիմնականում դայակի և աղջկա՝ Թեկլայի գաղտնալսված խոսակցությունների արդյունքում, որին երեխաներին «ծառայությունների համար» հանձնարարել էին։ Դայակն ասաց, որ Սոֆյան ծնվել է «սխալ ժամանակ». բառացիորեն նրա ծննդյան նախօրեին Սոֆիայի հայրն այնքան շատ է կորցրել, որ «տիկնոջ ադամանդները պետք է գրավադրվեն»: Բացի այդ, ծնողները հույս ունեին, որ տղա կծնվի, բայց աղջկա ծնվելուց հետո «տիկինը այնքան վրդովված էր, որ նույնիսկ չէին ուզում նայել նրան»: Ինքը՝ դայակը՝ երեք երեխաներից, Սոֆյային համարում էր «իր ընտանի կենդանուն», սիրում էր նրան ավելի քան մյուսները և ասում էր, որ նա միակն է, ով կերակրում է իրեն, քանի որ «մյուսները հոգ չէին տանում նրա մասին»։ Կովալևսկայան գրել է, որ ինքն իրեն ամենաերջանիկ է զգում դայակի կողքին, նույնիսկ չնայած այն հանգամանքին, որ նա հաճախ է պատմում իր հեքիաթները Սև մահվան, մարդագայլի և 12 գլխանի օձի մասին, ինչը սարսափ է առաջացրել փոքրիկ աղջկա մեջ. » [8] Կորվին-Կրուկովսկու կալվածք, լուսանկար 2014 թ. Այստեղ է գտնվում Ս.Վ.Կովալևսկայայի տուն-թանգարանը
1858 թվականին նրա հոր թոշակի անցնելուց հետո ամբողջ ընտանիքը տեղափոխվեց նրան պատկանող Պոլիբինո կալվածք, որը գտնվում է Վիտեբսկ նահանգի Նևելսկի շրջանում (այժմ՝ Պսկովի շրջանի Վելիկոլուսկի շրջանի Պոլիբինո գյուղ): Այստեղ Սոֆյան իր մանկության գրեթե բոլոր տարիներն անցկացրել է առանց դադարի[9]։ Կովալևսկայայի դաստիարակությունը Պոլիբինոյում երկար տարիներ իրականացվել է անգլիացի կառավարչուհի Մարգարիտա Ֆրանցևնա Սմիթի կողմից (1826-1914) [10], ով, ըստ Սոֆիայի հուշերի, «կոշտ, եռանդուն և չզիջող» մարդ էր, ով զգում էր «բարոյականի կարիքը»։ սեփականություն»։ Կովալևսկայան խոստովանում է, որ կառավարչուհին յուրովի էր սիրում իր աշակերտին, բայց այդ սերը «ծանր էր, խանդոտ, պահանջկոտ և առանց քնքշության»[11]։ Սոֆիայի կրթությունն իրականացրել է Ջոզեֆ Իգնատևիչ Մալևիչը (1813-1898), փոքրիկ ազնվականի որդին, ով ամբողջ կյանքում աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ-ուսուցիչ, դասավանդել է ընդարձակ ծրագրով և երեխաներին տվել բավականին հիմնավոր գիտելիքներ» [10] ։ (1890-ի դեկտեմբերին «Ռուսական հնություն» գրքում տպագրել է իր աշակերտի հիշողությունները)։ Ինչպես Կովալևսկայան հիշեց իր «Մանկության հուշերում», մաթեմատիկայի նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը առաջացավ երկու պատճառով. նախ՝ իր սիրելի հորեղբայր Պյոտր Վասիլևիչ Կորվին-Կրուկովսկին, հոր ավագ եղբայրը, ում հետ նա սիրում էր, «խորին հարգանք» ցուցաբերեց այս գիտական ​​«զրույցի» նկատմամբ։ ամենատարբեր բաների մասին», մինչդեռ նրա հորեղբայրը, որը նրան իսկապես դուր էր գալիս, խոսում էր նրա հետ մեծահասակի պես, օրինակ, հենց նրանից էր նա առաջին անգամ լսել շրջանի և ասիմպտոտի քառակուսու մասին: Երկրորդ պատճառը Կովալևսկայան անվանում է «հետաքրքիր հանգամանք». Պոլիբինո տեղափոխվելիս երեխաների սենյակներից մեկի համար բավարար պաստառ չկար, և պատը ծածկված էր ակադեմիկոս Մ.Վ. Օստրոգրադսկու դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշվարկի վերաբերյալ դասախոսությունների տպագիր հրատարակությունից թերթերով . Սենյակն այս տեսքով կանգնած էր երկար տարիներ, և Սոֆյան, ինչպես նա հիշում էր, ամբողջ ժամեր անցկացրեց այս «խորհրդավոր» պատի առջև, ինչի արդյունքում շատ բանաձևեր և արտահայտություններ այնքան փորագրվեցին նրա հիշողության մեջ, որ ավելի ուշ, երբ նա սկսեց. 15 տարեկանում դիֆերենցիալ հաշվարկի դասեր վերցնելու համար որոշ մաթեմատիկական հասկացություններ նրան զարմանալիորեն հեշտությամբ եկան, կարծես «նախապես գիտեր դրանք»[12]: 1866 թվականին Կովալևսկայան առաջին անգամ մեկնել է արտերկիր, այնուհետև ապրել Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ մաթեմատիկական վերլուծության դասեր է առել Ա.Ն.Ստրանոլյուբսկուց։
Ռուսաստանում արգելվել է կանանց մուտքը բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ. Ուստի Կովալևսկայան կարող էր ուսումը շարունակել միայն արտասահմանում, սակայն օտարերկրյա անձնագիր կարող էր տրվել միայն ծնողների կամ ամուսնու թույլտվությամբ։ Հայրը չէր պատրաստվում թույլտվություն տալ, քանի որ չէր ցանկանում դստեր հետագա կրթությունը։ Հետևաբար, Կովալևսկայան հորինված ամուսնություն կազմակերպեց երիտասարդ գիտնական Վ. Օ. Կովալևսկու հետ: Կովալևսկին չէր կասկածում, որ նա կսկսի սիրահարվել իր հորինված կնոջը [աղբյուրը չի նշվում 1158 օր]։ 1868 թվականին նորապսակները մեկնեցին արտերկիր։ 1869 թվականին Կովալևսկայան սովորել է Հայդելբերգի համալսարանում Լեո Կյոնիգսբերգերի մոտ, իսկ 1870-1874 թվականներին՝ մասնավոր Կառլ Վայերշտրասի մոտ։ Համալսարանի կանոնների համաձայն՝ կանայք չէին կարող մասնակցել դասախոսություններին։ Բայց Վայերշտրասը, որը հետաքրքրված էր Կովալևսկայայի մաթեմատիկական տաղանդների բացահայտմամբ, ղեկավարում էր նրա ուսումը։ Նա գրել է երեք աշխատություն՝ «Մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության մասին», «Երրորդ աստիճանի Աբելյան ինտեգրալների մեկ դասի էլիպսային ինտեգրալների վերածելու մասին» և «Սատուրնի օղակի ձևի վերաբերյալ Լապլասի ուսումնասիրությանը լրացումներ և մեկնաբանություններ» . Նա համակրում էր հեղափոխական պայքարին և անարխիզմի գաղափարներին, ուստի 1871 թվականի ապրիլին ամուսնու՝ Վ.Օ. Կովալևսկու հետ միասին եկավ պաշարված Փարիզ և խնամեց վիրավոր կոմունարներին։ Հետագայում նա մասնակցել է Փարիզի կոմունայի առաջնորդ Վ. Ժակուլարի՝ իր հեղափոխական քրոջ՝ Աննայի ամուսնու բանտից փրկելուն։
Կովալևսկայայի էմանսիպացված ընկերները հավանություն չէին տալիս նրա մտերմությանը հորինված ամուսնու հետ: Նրանք ստիպված էին ապրել տարբեր բնակարաններում և տարբեր քաղաքներում։ Այս իրավիճակը երկուսի համար էլ բեռ էր։ 1874 թվականին նրանք սկսեցին միասին ապրել, իսկ չորս տարի անց ծնվեց նրանց դուստրը՝ Սոֆյա Վլադիմիրովնա Կովալևսկայան [գ]։ 1874 թվականին Գյոթինգենի համալսարանը «Zur Theorie der partiellen Differentialgleichungen» (գերմ. «Դեպի մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություն» ատենախոսության պաշտպանության համար Կովալևսկայային շնորհեց փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։
1879-ին Կովալևսկայան հանդես եկավ Սանկտ Պետերբուրգի բնագետների և բժիշկների VI համագումարում «3-րդ աստիճանի աբելյան ինտեգրալները էլիպսից իջեցնելու մասին», 1883-ին ՝ Օդեսայի VII համագումարում: 1881 թվականին ընտրվել է Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության անդամ (մասնավոր դոցենտ)։ Ամուսնու ինքնասպանությունից հետո (1883), որը խճճվել էր նրա առևտրային գործերի մեջ, Կովալևսկայան, հինգ տարեկան դստեր հետ առանց դրամական միջոցների թողնելով, եկավ Բեռլին և մնաց Վայերշտրասում։ Հսկայական ջանքերի գնով, օգտագործելով իրենց ողջ հեղինակությունն ու կապերը, Վայերշտրասը և Գեստա Միտթագ-Լեֆլերը կարողացան նրա համար տեղ ապահովել Ստոկհոլմի համալսարանում (1884 թ.): Սոնյա Կովալևսկի անունով նա դարձավ Ստոկհոլմի ավագ դպրոցի մաթեմատիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, որը հետագայում դարձավ Ստոկհոլմի համալսարան՝ առաջին տարին գերմաներեն, իսկ երկրորդ տարին շվեդերեն դասախոսելու պարտավորությամբ։ 1884 թվականի աշնանից մինչև 1889 թվականի աշունը Կովալևսկայան համալսարանում դասավանդել է հետևյալ դասընթացները՝ «Մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություն». «Հանրահաշվական ֆունկցիաների տեսություն ըստ Վայերշտրասի»; «Տարրական հանրահաշիվ»; «Աբելյան ֆունկցիաների տեսությունն ըստ Վայերշտրասի»; «Պոտենցիալ գործառույթների տեսություն»; «Կոշտ մարմնի շարժման տեսություն»; «Դիֆերենցիալ հավասարումներով որոշված ​​կորերի մասին՝ ըստ Պուանկարեի»; «Թետայի ֆունկցիաների տեսությունն ըստ Վայերշտրասի»; «Էլիպսային ֆունկցիաների տեսության կիրառություններ»; «Էլիպսային ֆունկցիաների տեսություն ըստ Վայերշտրասի»; «Վերլուծության կիրառում ամբողջ թվերի տեսության մեջ». Շուտով Կովալևսկայան տիրապետեց շվեդերենին և հրատարակեց իր մաթեմատիկական և գրական ստեղծագործությունները այս լեզվով («Վորոնցովների ընտանիքը» վեպը):
1880-ականների վերջին Սոֆիայի մտերիմ ընկերուհին դարձավ նրա ամուսնու անվանակիցը՝ սոցիոլոգ Մաքսիմ Կովալևսկին, ով լքեց Ռուսաստանը կառավարության կողմից հալածանքների պատճառով[13]։ Կովալևսկայան նրան հրավիրեց իր մոտ՝ Ստոկհոլմ և եկամուտ ապահովեց՝ դասախոսելով տեղի համալսարանում[14]։ Մաքսիմ Կովալևսկին ամուսնության առաջարկություն արեց, բայց Կովալևսկայան մերժեց նրան, քանի որ նա չէր ցանկանում կապել նոր ամուսնության մեջ: 1890 թվականին Ռիվիերա համատեղ ճանապարհորդությունից հետո նրանք բաժանվեցին[15]։ 1888 թվականին Կովալևսկայան դարձավ Փարիզի Գիտությունների ակադեմիայի Բորդենի մրցանակի դափնեկիր՝ ֆիքսված կետի շուրջ կոշտ մարմնի պտտման խնդրի լուծելիության երրորդ դասական դեպքի հայտնաբերման համար։ Նույն թեմայով երկրորդ աշխատությունը 1889 թվականին արժանացել է Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի մրցանակին, իսկ Կովալևսկայան ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկամաթեմատիկական բաժնի թղթակից անդամ։ 1891 թվականին Բեռլինից Ստոկհոլմ գնալիս Կովալևսկայան իմացավ, որ Դանիայում ջրծաղիկի համաճարակ է սկսվել։ Վախեցած՝ նա որոշեց փոխել երթուղին։ Բայց ճանապարհը շարունակելու համար բաց կառքից բացի այլ բան չկար, և նա պետք է տեղափոխվեր այնտեղ։ Ճանապարհին Կովալևսկայան մրսել է։ Ցուրտը վերածվեց թոքաբորբի.
Սոֆյա Կովալևսկայայի գերեզմանը Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը
Սոֆյա Կովալևսկայան մահացել է 41 տարեկան հասակում 1891 թվականի հունվարի 29-ին Ստոկհոլմում «պլերիտից և սրտի կաթվածից»[16]։ Թաղվել է Ստոկհոլմում՝ Հյուսիսային գերեզմանատանը[17]։ Ամենակարևոր ուսումնասիրությունները վերաբերում են կոշտ մարմնի պտույտի տեսությանը։ Կովալևսկայան հայտնաբերել է ֆիքսված կետի շուրջ կոշտ մարմնի պտտման խնդրի լուծելիության երրորդ դասական դեպքը։ Սա առաջ մղեց Լեոնհարդ Էյլերի և Ջ.Լ.Լագրանժի կողմից սկսված խնդրի լուծումը:
Նա ապացուցեց Կոշիի խնդրի վերլուծական (հոլոմորֆ) լուծման առկայությունը մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի համար, ուսումնասիրեց Լապլասի խնդիրը Սատուրնի օղակի հավասարակշռության վրա և ստացավ երկրորդ մոտարկումը։ Սոֆյա Վասիլևնան ծնվել է 1850 թվականի հունվարի 3-ին (15) Մոսկվայում, Ալեքսեյ Ստրելցովի գիլդիայի քաղաքային կալվածքում։
Հրետանու գեներալ-լեյտենանտ Վ.Վ.Կորվին-Կրուկովսկու և Ելիզավետա Ֆեդորովնայի դուստրը (օրիորդական ազգանունը՝ Շուբերտ): Կովալևսկայայի պապը՝ հետևակի գեներալ Ֆ.Ֆ. Շուբերտը, մաթեմատիկոս էր, իսկ նախապապը՝ Ֆ.Ի. Վաղ մանկության տարիներին նա ապրում էր Ռուսաստանի տարբեր վայրերում, քանի որ հայրը հաճախ էր գործի բերումով ընտանիքի հետ տեղից տեղ տեղափոխվում [7]: Ինչպես հիշում է Կովալևսկայան, նա մեծացել է որպես «վայրի» երեխա. նա ամաչում էր ինչպես հյուրերից, այնպես էլ անծանոթներից, և ժամանակ առ ժամանակ նա զգում էր մելամաղձության զգացում, «մոտալուտ խավարի զգացում»: Արդեն վաղ մանկության տարիներին նա «զարգացրել է համոզմունքը», որ ընտանիքում իրեն չեն սիրում, ի տարբերություն իր ավագ քրոջ՝ Աննայի և կրտսեր եղբոր՝ Ֆեդյայի: Նման մտքերը նրա մոտ առաջացել են հիմնականում դայակի և աղջկա՝ Թեկլայի գաղտնալսված խոսակցությունների արդյունքում, որին երեխաներին «ծառայությունների համար» հանձնարարել էին։ Դայակն ասաց, որ Սոֆյան ծնվել է «սխալ ժամանակ». բառացիորեն նրա ծննդյան նախօրեին Սոֆիայի հայրն այնքան շատ է կորցրել, որ «տիկնոջ ադամանդները պետք է գրավադրվեն»: Բացի այդ, ծնողները հույս ունեին, որ տղա կծնվի, բայց աղջկա ծնվելուց հետո «տիկինը այնքան վրդովված էր, որ նույնիսկ չէին ուզում նայել նրան»: Ինքը՝ դայակը՝ երեք երեխաներից, Սոֆյային համարում էր «իր ընտանի կենդանուն», սիրում էր նրան ավելի քան մյուսները և ասում էր, որ նա միակն է, ով կերակրում է իրեն, քանի որ «մյուսները հոգ չէին տանում նրա մասին»։ Կովալևսկայան գրել է, որ ինքն իրեն ամենաերջանիկ է զգում դայակի կողքին, նույնիսկ չնայած այն հանգամանքին, որ նա հաճախ է պատմում իր հեքիաթները Սև մահվան, մարդագայլի և 12 գլխանի օձի մասին, ինչը սարսափ է առաջացրել փոքրիկ աղջկա մեջ. » [8] Կորվին-Կրուկովսկու կալվածք, լուսանկար 2014 թ. Այստեղ է գտնվում Ս.Վ.Կովալևսկայայի տուն-թանգարանը
1858 թվականին նրա հոր թոշակի անցնելուց հետո ամբողջ ընտանիքը տեղափոխվեց նրան պատկանող Պոլիբինո կալվածք, որը գտնվում է Վիտեբսկ նահանգի Նևելսկի շրջանում (այժմ՝ Պսկովի շրջանի Վելիկոլուսկի շրջանի Պոլիբինո գյուղ): Այստեղ Սոֆյան իր մանկության գրեթե բոլոր տարիներն անցկացրել է առանց դադարի[9]։ Կովալևսկայայի դաստիարակությունը Պոլիբինոյում երկար տարիներ իրականացվել է անգլիացի կառավարչուհի Մարգարիտա Ֆրանցևնա Սմիթի կողմից (1826-1914) [10], ով, ըստ Սոֆիայի հուշերի, «կոշտ, եռանդուն և չզիջող» մարդ էր, ով զգում էր «բարոյականի կարիքը»։ սեփականություն»։ Կովալևսկայան խոստովանում է, որ կառավարչուհին յուրովի էր սիրում իր աշակերտին, բայց այդ սերը «ծանր էր, խանդոտ, պահանջկոտ և առանց քնքշության»[11]։ Սոֆիայի կրթությունն իրականացրել է Ջոզեֆ Իգնատևիչ Մալևիչը (1813-1898), փոքրիկ ազնվականի որդին, ով ամբողջ կյանքում աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ-ուսուցիչ, դասավանդել է ընդարձակ ծրագրով և երեխաներին տվել բավականին հիմնավոր գիտելիքներ» [10] ։ (1890-ի դեկտեմբերին «Ռուսական հնություն» գրքում տպագրել է իր աշակերտի հիշողությունները)։ Ինչպես Կովալևսկայան հիշեց իր «Մանկության հուշերում», մաթեմատիկայի նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը առաջացավ երկու պատճառով. նախ՝ իր սիրելի հորեղբայր Պյոտր Վասիլևիչ Կորվին-Կրուկովսկին, հոր ավագ եղբայրը, ում հետ նա սիրում էր, «խորին հարգանք» ցուցաբերեց այս գիտական ​​«զրույցի» նկատմամբ։ ամենատարբեր բաների մասին», մինչդեռ նրա հորեղբայրը, որը նրան իսկապես դուր էր գալիս, խոսում էր նրա հետ մեծահասակի պես, օրինակ, հենց նրանից էր նա առաջին անգամ լսել շրջանի և ասիմպտոտի քառակուսու մասին: Երկրորդ պատճառը Կովալևսկայան անվանում է «հետաքրքիր հանգամանք». Պոլիբինո տեղափոխվելիս երեխաների սենյակներից մեկի համար բավարար պաստառ չկար, և պատը ծածկված էր ակադեմիկոս Մ.Վ. Օստրոգրադսկու դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշվարկի վերաբերյալ դասախոսությունների տպագիր հրատարակությունից թերթերով . Սենյակն այս տեսքով կանգնած էր երկար տարիներ, և Սոֆյան, ինչպես նա հիշում էր, ամբողջ ժամեր անցկացրեց այս «խորհրդավոր» պատի առջև, ինչի արդյունքում շատ բանաձևեր և արտահայտություններ այնքան փորագրվեցին նրա հիշողության մեջ, որ ավելի ուշ, երբ նա սկսեց. 15 տարեկանում դիֆերենցիալ հաշվարկի դասեր վերցնելու համար որոշ մաթեմատիկական հասկացություններ նրան զարմանալիորեն հեշտությամբ եկան, կարծես «նախապես գիտեր դրանք»[12]: 1866 թվականին Կովալևսկայան առաջին անգամ մեկնել է արտերկիր, այնուհետև ապրել Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ մաթեմատիկական վերլուծության դասեր է առել Ա.Ն.Ստրանոլյուբսկուց։
Ռուսաստանում արգելվել է կանանց մուտքը բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ. Ուստի Կովալևսկայան կարող էր ուսումը շարունակել միայն արտասահմանում, սակայն օտարերկրյա անձնագիր կարող էր տրվել միայն ծնողների կամ ամուսնու թույլտվությամբ։ Հայրը չէր պատրաստվում թույլտվություն տալ, քանի որ չէր ցանկանում դստեր հետագա կրթությունը։ Հետևաբար, Կովալևսկայան հորինված ամուսնություն կազմակերպեց երիտասարդ գիտնական Վ. Օ. Կովալևսկու հետ: Կովալևսկին չէր կասկածում, որ նա կսկսի սիրահարվել իր հորինված կնոջը [աղբյուրը չի նշվում 1158 օր]։ 1868 թվականին նորապսակները մեկնեցին արտերկիր։ 1869 թվականին Կովալևսկայան սովորել է Հայդելբերգի համալսարանում Լեո Կյոնիգսբերգերի մոտ, իսկ 1870-1874 թվականներին՝ մասնավոր Կառլ Վայերշտրասի մոտ։ Համալսարանի կանոնների համաձայն՝ կանայք չէին կարող մասնակցել դասախոսություններին։ Բայց Վայերշտրասը, որը հետաքրքրված էր Կովալևսկայայի մաթեմատիկական տաղանդների բացահայտմամբ, ղեկավարում էր նրա ուսումը։ Նա գրել է երեք աշխատություն՝ «Մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության մասին», «Երրորդ աստիճանի Աբելյան ինտեգրալների մեկ դասի էլիպսային ինտեգրալների վերածելու մասին» և «Սատուրնի օղակի ձևի վերաբերյալ Լապլասի ուսումնասիրությանը լրացումներ և մեկնաբանություններ» . Նա համակրում էր հեղափոխական պայքարին և անարխիզմի գաղափարներին, ուստի 1871 թվականի ապրիլին ամուսնու՝ Վ.Օ. Կովալևսկու հետ միասին եկավ պաշարված Փարիզ և խնամեց վիրավոր կոմունարներին։ Հետագայում նա մասնակցել է Փարիզի կոմունայի առաջնորդ Վ. Ժակուլարի՝ իր հեղափոխական քրոջ՝ Աննայի ամուսնու բանտից փրկելուն։
Կովալևսկայայի էմանսիպացված ընկերները հավանություն չէին տալիս նրա մտերմությանը հորինված ամուսնու հետ: Նրանք ստիպված էին ապրել տարբեր բնակարաններում և տարբեր քաղաքներում։ Այս իրավիճակը երկուսի համար էլ բեռ էր։ 1874 թվականին նրանք սկսեցին միասին ապրել, իսկ չորս տարի անց ծնվեց նրանց դուստրը՝ Սոֆյա Վլադիմիրովնա Կովալևսկայան [գ]։ 1874 թվականին Գյոթինգենի համալսարանը «Zur Theorie der partiellen Differentialgleichungen» (գերմ. «Դեպի մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություն» ատենախոսության պաշտպանության համար Կովալևսկայային շնորհեց փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։
1879-ին Կովալևսկայան հանդես եկավ Սանկտ Պետերբուրգի բնագետների և բժիշկների VI համագումարում «3-րդ աստիճանի աբելյան ինտեգրալները էլիպսից իջեցնելու մասին», 1883-ին ՝ Օդեսայի VII համագումարում: 1881 թվականին ընտրվել է Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության անդամ (մասնավոր դոցենտ)։ Ամուսնու ինքնասպանությունից հետո (1883), որը խճճվել էր նրա առևտրային գործերի մեջ, Կովալևսկայան, հինգ տարեկան դստեր հետ առանց դրամական միջոցների թողնելով, եկավ Բեռլին և մնաց Վայերշտրասում։ Հսկայական ջանքերի գնով, օգտագործելով իրենց ողջ հեղինակությունն ու կապերը, Վայերշտրասը և Գեստա Միտթագ-Լեֆլերը կարողացան նրա համար տեղ ապահովել Ստոկհոլմի համալսարանում (1884 թ.): Սոնյա Կովալևսկի անունով նա դարձավ Ստոկհոլմի ավագ դպրոցի մաթեմատիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, որը հետագայում դարձավ Ստոկհոլմի համալսարան՝ առաջին տարին գերմաներեն, իսկ երկրորդ տարին շվեդերեն դասախոսելու պարտավորությամբ։ 1884 թվականի աշնանից մինչև 1889 թվականի աշունը Կովալևսկայան համալսարանում դասավանդել է հետևյալ դասընթացները՝ «Մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություն». «Հանրահաշվական ֆունկցիաների տեսություն ըստ Վայերշտրասի»; «Տարրական հանրահաշիվ»; «Աբելյան ֆունկցիաների տեսությունն ըստ Վայերշտրասի»; «Պոտենցիալ գործառույթների տեսություն»; «Կոշտ մարմնի շարժման տեսություն»; «Դիֆերենցիալ հավասարումներով որոշված ​​կորերի մասին՝ ըստ Պուանկարեի»; «Թետայի ֆունկցիաների տեսությունն ըստ Վայերշտրասի»; «Էլիպսային ֆունկցիաների տեսության կիրառություններ»; «Էլիպսային ֆունկցիաների տեսություն ըստ Վայերշտրասի»; «Վերլուծության կիրառում ամբողջ թվերի տեսության մեջ». Շուտով Կովալևսկայան տիրապետեց շվեդերենին և հրատարակեց իր մաթեմատիկական և գրական ստեղծագործությունները այս լեզվով («Վորոնցովների ընտանիքը» վեպը):
1880-ականների վերջին Սոֆիայի մտերիմ ընկերուհին դարձավ նրա ամուսնու անվանակիցը՝ սոցիոլոգ Մաքսիմ Կովալևսկին, ով լքեց Ռուսաստանը կառավարության կողմից հալածանքների պատճառով[13]։ Կովալևսկայան նրան հրավիրեց իր մոտ՝ Ստոկհոլմ և եկամուտ ապահովեց՝ դասախոսելով տեղի համալսարանում[14]։ Մաքսիմ Կովալևսկին ամուսնության առաջարկություն արեց, բայց Կովալևսկայան մերժեց նրան, քանի որ նա չէր ցանկանում կապել նոր ամուսնության մեջ: 1890 թվականին Ռիվիերա համատեղ ճանապարհորդությունից հետո նրանք բաժանվեցին[15]։ 1888 թվականին Կովալևսկայան դարձավ Փարիզի Գիտությունների ակադեմիայի Բորդենի մրցանակի դափնեկիր՝ ֆիքսված կետի շուրջ կոշտ մարմնի պտտման խնդրի լուծելիության երրորդ դասական դեպքի հայտնաբերման համար։ Նույն թեմայով երկրորդ աշխատությունը 1889 թվականին արժանացել է Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի մրցանակին, իսկ Կովալևսկայան ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկամաթեմատիկական բաժնի թղթակից անդամ։ 1891 թվականին Բեռլինից Ստոկհոլմ գնալիս Կովալևսկայան իմացավ, որ Դանիայում ջրծաղիկի համաճարակ է սկսվել։ Վախեցած՝ նա որոշեց փոխել երթուղին։ Բայց ճանապարհը շարունակելու համար բաց կառքից բացի այլ բան չկար, և նա պետք է տեղափոխվեր այնտեղ։ Ճանապարհին Կովալևսկայան մրսել է։ Ցուրտը վերածվեց թոքաբորբի.
Սոֆյա Կովալևսկայայի գերեզմանը Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը
Սոֆյա Կովալևսկայան մահացել է 41 տարեկան հասակում 1891 թվականի հունվարի 29-ին Ստոկհոլմում «պլերիտից և սրտի կաթվածից»[16]։ Թաղվել է Ստոկհոլմում՝ Հյուսիսային գերեզմանատանը[17]։ Ամենակարևոր ուսումնասիրությունները վերաբերում են կոշտ մարմնի պտույտի տեսությանը։ Կովալևսկայան հայտնաբերել է ֆիքսված կետի շուրջ կոշտ մարմնի պտտման խնդրի լուծելիության երրորդ դասական դեպքը։ Սա առաջ մղեց Լեոնհարդ Էյլերի և Ջ.Լ.Լագրանժի կողմից սկսված խնդրի լուծումը:
Նա ապացուցեց Կոշիի խնդրի վերլուծական (հոլոմորֆ) լուծման առկայությունը մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի համար, ուսումնասիրեց Լապլասի խնդիրը Սատուրնի օղակի հավասարակշռության վրա և ստացավ երկրորդ մոտարկումը։ Սոֆյա Վասիլևնան ծնվել է 1850 թվականի հունվարի 3-ին (15) Մոսկվայում, Ալեքսեյ Ստրելցովի գիլդիայի քաղաքային կալվածքում։
Հրետանու գեներալ-լեյտենանտ Վ.Վ.Կորվին-Կրուկովսկու և Ելիզավետա Ֆեդորովնայի դուստրը (օրիորդական ազգանունը՝ Շուբերտ): Կովալևսկայայի պապը՝ հետևակի գեներալ Ֆ.Ֆ. Շուբերտը, մաթեմատիկոս էր, իսկ նախապապը՝ Ֆ.Ի. Վաղ մանկության տարիներին նա ապրում էր Ռուսաստանի տարբեր վայրերում, քանի որ հայրը հաճախ էր գործի բերումով ընտանիքի հետ տեղից տեղ տեղափոխվում [7]: Ինչպես հիշում է Կովալևսկայան, նա մեծացել է որպես «վայրի» երեխա. նա ամաչում էր ինչպես հյուրերից, այնպես էլ անծանոթներից, և ժամանակ առ ժամանակ նա զգում էր մելամաղձության զգացում, «մոտալուտ խավարի զգացում»: Արդեն վաղ մանկության տարիներին նա «զարգացրել է համոզմունքը», որ ընտանիքում իրեն չեն սիրում, ի տարբերություն իր ավագ քրոջ՝ Աննայի և կրտսեր եղբոր՝ Ֆեդյայի: Նման մտքերը նրա մոտ առաջացել են հիմնականում դայակի և աղջկա՝ Թեկլայի գաղտնալսված խոսակցությունների արդյունքում, որին երեխաներին «ծառայությունների համար» հանձնարարել էին։ Դայակն ասաց, որ Սոֆյան ծնվել է «սխալ ժամանակ». բառացիորեն նրա ծննդյան նախօրեին Սոֆիայի հայրն այնքան շատ է կորցրել, որ «տիկնոջ ադամանդները պետք է գրավադրվեն»: Բացի այդ, ծնողները հույս ունեին, որ տղա կծնվի, բայց աղջկա ծնվելուց հետո «տիկինը այնքան վրդովված էր, որ նույնիսկ չէին ուզում նայել նրան»: Ինքը՝ դայակը՝ երեք երեխաներից, Սոֆյային համարում էր «իր ընտանի կենդանուն», սիրում էր նրան ավելի քան մյուսները և ասում էր, որ նա միակն է, ով կերակրում է իրեն, քանի որ «մյուսները հոգ չէին տանում նրա մասին»։ Կովալևսկայան գրել է, որ ինքն իրեն ամենաերջանիկ է զգում դայակի կողքին, նույնիսկ չնայած այն հանգամանքին, որ նա հաճախ է պատմում իր հեքիաթները Սև մահվան, մարդագայլի և 12 գլխանի օձի մասին, ինչը սարսափ է առաջացրել փոքրիկ աղջկա մեջ. » [8] Կորվին-Կրուկովսկու կալվածք, լուսանկար 2014 թ. Այստեղ է գտնվում Ս.Վ.Կովալևսկայայի տուն-թանգարանը
1858 թվականին նրա հոր թոշակի անցնելուց հետո ամբողջ ընտանիքը տեղափոխվեց նրան պատկանող Պոլիբինո կալվածք, որը գտնվում է Վիտեբսկ նահանգի Նևելսկի շրջանում (այժմ՝ Պսկովի շրջանի Վելիկոլուսկի շրջանի Պոլիբինո գյուղ): Այստեղ Սոֆյան իր մանկության գրեթե բոլոր տարիներն անցկացրել է առանց դադարի[9]։ Կովալևսկայայի դաստիարակությունը Պոլիբինոյում երկար տարիներ իրականացվել է անգլիացի կառավարչուհի Մարգարիտա Ֆրանցևնա Սմիթի կողմից (1826-1914) [10], ով, ըստ Սոֆիայի հուշերի, «կոշտ, եռանդուն և չզիջող» մարդ էր, ով զգում էր «բարոյականի կարիքը»։ սեփականություն»։ Կովալևսկայան խոստովանում է, որ կառավարչուհին յուրովի էր սիրում իր աշակերտին, բայց այդ սերը «ծանր էր, խանդոտ, պահանջկոտ և առանց քնքշության»[11]։ Սոֆիայի կրթությունն իրականացրել է Ջոզեֆ Իգնատևիչ Մալևիչը (1813-1898), փոքրիկ ազնվականի որդին, ով ամբողջ կյանքում աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ-ուսուցիչ, դասավանդել է ընդարձակ ծրագրով և երեխաներին տվել բավականին հիմնավոր գիտելիքներ» [10] ։ (1890-ի դեկտեմբերին «Ռուսական հնություն» գրքում տպագրել է իր աշակերտի հիշողությունները)։ Ինչպես Կովալևսկայան հիշեց իր «Մանկության հուշերում», մաթեմատիկայի նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը առաջացավ երկու պատճառով. նախ՝ իր սիրելի հորեղբայր Պյոտր Վասիլևիչ Կորվին-Կրուկովսկին, հոր ավագ եղբայրը, ում հետ նա սիրում էր, «խորին հարգանք» ցուցաբերեց այս գիտական ​​«զրույցի» նկատմամբ։ ամենատարբեր բաների մասին», մինչդեռ նրա հորեղբայրը, որը նրան իսկապես դուր էր գալիս, խոսում էր նրա հետ մեծահասակի պես, օրինակ, հենց նրանից էր նա առաջին անգամ լսել շրջանի և ասիմպտոտի քառակուսու մասին: Երկրորդ պատճառը Կովալևսկայան անվանում է «հետաքրքիր հանգամանք». Պոլիբինո տեղափոխվելիս երեխաների սենյակներից մեկի համար բավարար պաստառ չկար, և պատը ծածկված էր ակադեմիկոս Մ.Վ. Օստրոգրադսկու դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշվարկի վերաբերյալ դասախոսությունների տպագիր հրատարակությունից թերթերով . Սենյակն այս տեսքով կանգնած էր երկար տարիներ, և Սոֆյան, ինչպես նա հիշում էր, ամբողջ ժամեր անցկացրեց այս «խորհրդավոր» պատի առջև, ինչի արդյունքում շատ բանաձևեր և արտահայտություններ այնքան փորագրվեցին նրա հիշողության մեջ, որ ավելի ուշ, երբ նա սկսեց. 15 տարեկանում դիֆերենցիալ հաշվարկի դասեր վերցնելու համար որոշ մաթեմատիկական հասկացություններ նրան զարմանալիորեն հեշտությամբ եկան, կարծես «նախապես գիտեր դրանք»[12]: 1866 թվականին Կովալևսկայան առաջին անգամ մեկնել է արտերկիր, այնուհետև ապրել Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ մաթեմատիկական վերլուծության դասեր է առել Ա.Ն.Ստրանոլյուբսկուց։
Ռուսաստանում արգելվել է կանանց մուտքը բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ. Ուստի Կովալևսկայան կարող էր ուսումը շարունակել միայն արտասահմանում, սակայն օտարերկրյա անձնագիր կարող էր տրվել միայն ծնողների կամ ամուսնու թույլտվությամբ։ Հայրը չէր պատրաստվում թույլտվություն տալ, քանի որ չէր ցանկանում դստեր հետագա կրթությունը։ Հետևաբար, Կովալևսկայան հորինված ամուսնություն կազմակերպեց երիտասարդ գիտնական Վ. Օ. Կովալևսկու հետ: Կովալևսկին չէր կասկածում, որ նա կսկսի սիրահարվել իր հորինված կնոջը [աղբյուրը չի նշվում 1158 օր]։ 1868 թվականին նորապսակները մեկնեցին արտերկիր։ 1869 թվականին Կովալևսկայան սովորել է Հայդելբերգի համալսարանում Լեո Կյոնիգսբերգերի մոտ, իսկ 1870-1874 թվականներին՝ մասնավոր Կառլ Վայերշտրասի մոտ։ Համալսարանի կանոնների համաձայն՝ կանայք չէին կարող մասնակցել դասախոսություններին։ Բայց Վայերշտրասը, որը հետաքրքրված էր Կովալևսկայայի մաթեմատիկական տաղանդների բացահայտմամբ, ղեկավարում էր նրա ուսումը։ Նա գրել է երեք աշխատություն՝ «Մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության մասին», «Երրորդ աստիճանի Աբելյան ինտեգրալների մեկ դասի էլիպսային ինտեգրալների վերածելու մասին» և «Սատուրնի օղակի ձևի վերաբերյալ Լապլասի ուսումնասիրությանը լրացումներ և մեկնաբանություններ» . Նա համակրում էր հեղափոխական պայքարին և անարխիզմի գաղափարներին, ուստի 1871 թվականի ապրիլին ամուսնու՝ Վ.Օ. Կովալևսկու հետ միասին եկավ պաշարված Փարիզ և խնամեց վիրավոր կոմունարներին։ Հետագայում նա մասնակցել է Փարիզի կոմունայի առաջնորդ Վ. Ժակուլարի՝ իր հեղափոխական քրոջ՝ Աննայի ամուսնու բանտից փրկելուն։
Կովալևսկայայի էմանսիպացված ընկերները հավանություն չէին տալիս նրա մտերմությանը հորինված ամուսնու հետ: Նրանք ստիպված էին ապրել տարբեր բնակարաններում և տարբեր քաղաքներում։ Այս իրավիճակը երկուսի համար էլ բեռ էր։ 1874 թվականին նրանք սկսեցին միասին ապրել, իսկ չորս տարի անց ծնվեց նրանց դուստրը՝ Սոֆյա Վլադիմիրովնա Կովալևսկայան [գ]։ 1874 թվականին Գյոթինգենի համալսարանը «Zur Theorie der partiellen Differentialgleichungen» (գերմ. «Դեպի մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություն» ատենախոսության պաշտպանության համար Կովալևսկայային շնորհեց փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։
1879-ին Կովալևսկայան հանդես եկավ Սանկտ Պետերբուրգի բնագետների և բժիշկների VI համագումարում «3-րդ աստիճանի աբելյան ինտեգրալները էլիպսից իջեցնելու մասին», 1883-ին ՝ Օդեսայի VII համագումարում: 1881 թվականին ընտրվել է Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության անդամ (մասնավոր դոցենտ)։

Ս.Վ.Կովալևսկայան 1880 թ

Ամուսնու ինքնասպանությունից հետո (1883), որը խճճվել էր նրա առևտրային գործերի մեջ, Կովալևսկայան, հինգ տարեկան դստեր հետ առանց դրամական միջոցների թողնելով, եկավ Բեռլին և մնաց Վայերշտրասում։ Հսկայական ջանքերի գնով, օգտագործելով իրենց ողջ հեղինակությունն ու կապերը, Վայերշտրասը և Գեստա Միտթագ-Լեֆլերը կարողացան նրա համար տեղ ապահովել Ստոկհոլմի համալսարանում (1884 թ.): Սոնյա Կովալևսկի անունով նա դարձավ Ստոկհոլմի ավագ դպրոցի մաթեմատիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, որը հետագայում դարձավ Ստոկհոլմի համալսարան՝ առաջին տարին գերմաներեն, իսկ երկրորդ տարին շվեդերեն դասախոսելու պարտավորությամբ։ 1884 թվականի աշնանից մինչև 1889 թվականի աշունը Կովալևսկայան համալսարանում դասավանդել է հետևյալ դասընթացները՝ «Մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություն». «Հանրահաշվական ֆունկցիաների տեսություն ըստ Վայերշտրասի»; «Տարրական հանրահաշիվ»; «Աբելյան ֆունկցիաների տեսությունն ըստ Վայերշտրասի»; «Պոտենցիալ գործառույթների տեսություն»; «Կոշտ մարմնի շարժման տեսություն»; «Դիֆերենցիալ հավասարումներով որոշված ​​կորերի մասին՝ ըստ Պուանկարեի»; «Թետայի ֆունկցիաների տեսությունն ըստ Վայերշտրասի»; «Էլիպսային ֆունկցիաների տեսության կիրառություններ»; «Էլիպսային ֆունկցիաների տեսություն ըստ Վայերշտրասի»; «Վերլուծության կիրառում ամբողջ թվերի տեսության մեջ». Շուտով Կովալևսկայան տիրապետեց շվեդերենին և հրատարակեց իր մաթեմատիկական և գրական ստեղծագործությունները այս լեզվով («Վորոնցովների ընտանիքը» վեպը):
1880-ականների վերջին Սոֆիայի մտերիմ ընկերուհին դարձավ նրա ամուսնու անվանակիցը՝ սոցիոլոգ Մաքսիմ Կովալևսկին, ով լքեց Ռուսաստանը կառավարության կողմից հալածանքների պատճառով[13]։ Կովալևսկայան նրան հրավիրեց իր մոտ՝ Ստոկհոլմ և եկամուտ ապահովեց՝ դասախոսելով տեղի համալսարանում[14]։ Մաքսիմ Կովալևսկին ամուսնության առաջարկություն արեց, բայց Կովալևսկայան մերժեց նրան, քանի որ նա չէր ցանկանում կապել նոր ամուսնության մեջ: 1890 թվականին Ռիվիերա համատեղ ճանապարհորդությունից հետո նրանք բաժանվեցին[15]։ 1888 թվականին Կովալևսկայան դարձավ Փարիզի Գիտությունների ակադեմիայի Բորդենի մրցանակի դափնեկիր՝ ֆիքսված կետի շուրջ կոշտ մարմնի պտտման խնդրի լուծելիության երրորդ դասական դեպքի հայտնաբերման համար։ Նույն թեմայով երկրորդ աշխատությունը 1889 թվականին արժանացել է Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի մրցանակին, իսկ Կովալևսկայան ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկամաթեմատիկական բաժնի թղթակից անդամ։ 1891 թվականին Բեռլինից Ստոկհոլմ գնալիս Կովալևսկայան իմացավ, որ Դանիայում ջրծաղիկի համաճարակ է սկսվել։ Վախեցած՝ նա որոշեց փոխել երթուղին։ Բայց ճանապարհը շարունակելու համար բաց կառքից բացի այլ բան չկար, և նա պետք է տեղափոխվեր այնտեղ։ Ճանապարհին Կովալևսկայան մրսել է։ Ցուրտը վերածվեց թոքաբորբի.
Սոֆյա Կովալևսկայայի գերեզմանը Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը
Սոֆյա Կովալևսկայան մահացել է 41 տարեկան հասակում 1891 թվականի հունվարի 29-ին Ստոկհոլմում «պլերիտից և սրտի կաթվածից»[16]։ Թաղվել է Ստոկհոլմում՝ Հյուսիսային գերեզմանատանը[17]։ Ամենակարևոր ուսումնասիրությունները վերաբերում են կոշտ մարմնի պտույտի տեսությանը։ Կովալևսկայան հայտնաբերել է ֆիքսված կետի շուրջ կոշտ մարմնի պտտման խնդրի լուծելիության երրորդ դասական դեպքը։ Սա առաջ մղեց Լեոնհարդ Էյլերի և Ջ.Լ.Լագրանժի կողմից սկսված խնդրի լուծումը:
Նա ապացուցեց Կոշիի խնդրի վերլուծական (հոլոմորֆ) լուծման առկայությունը մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի համար, ուսումնասիրեց Լապլասի խնդիրը Սատուրնի օղակի հավասարակշռության վրա և ստացավ երկրորդ մոտարկումը։ Լուծեց երրորդ կարգի Աբելյան ինտեգրալների որոշակի դասի էլիպսային ինտեգրալների վերածելու խնդիրը։ Նա նաև աշխատել է պոտենցիալների տեսության, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և երկնային մեխանիկայի ոլորտում:
1889 թվականին նա ստացել է գլխավոր մրցանակ Փարիզի ակադեմիայից՝ ծանր ասիմետրիկ վերնաշապիկի պտտման վերաբերյալ իր հետազոտության համար։
Կովալևսկայայի մաթեմատիկական աշխատանքներից ամենահայտնիներն են.

• «Zur Theorie der partiellen Differentialgleichungen» (1874); • «Zusätze und Bemerkungen zu Laplace’s Untersuchung über die Gestalt der Saturnsringe» (1885, «Astronomische Nachrichten», հատոր 111, էջ 37-46); • «Über die Reduction einer bestimmten Klasse Abel’scher Integrale 3ten Ranges auf elliptische Integrale» («Acta mathematica». Volume 4, 1884. — S. 393-414) • «Üeber die Brechung des Lichtes in cristallinischen Medien» («Acta mathematica» 6.3); • «Sur le problème de la rotation d’un corps solide autour d’un point fixe» (1889, «Acta mathematica», 12.2); • «Sur une proprieté du système d’equations differentielles qui definit la rotation d’un corps solide autour d’un point fixe» (1890, «Acta mathematica», 14.1); • Ա. Գ. Ստոլետովի, Ն. Ե. Ժուկովսկու և Պ. Ա. Նեկրասովի մաթեմատիկական աշխատությունների մասին աբստրակտներ են գրվել «Մաթեմատիկական ժողովածուում», հատոր XVI հրատարակված և առանձին (Մ., 1891):

Posted on

Իմ հայտնի Հայ

Արթուր Գևորգովիչ Ալեքսանյանը — հայ հունահռոմեական ոճի ըմբիշ է, 2016 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի 4-ակի չեմպիոն (2014, 2015, 2017, 2022), Եվրոպայի 7-ակի չեմպիոն (2012-2014, 2018, 2020, 2023, 2023): 21-րդ դարի ամենատիտղոսակիր հայ մարզիկը։ Ես կասեի սենց, նա Հայաստանի հերոսնե։ Նա կթողնի և արդեն ա թողել իր անունը հայ պատմության մեջ, և աշխհարի պատմության մեջ։ Իսկ հիմա ես կպատմեմ միքիչ նրա մասին։

Չորս տարի անց. Արթուր Ալեքսանյանի անկրկնելի Օլիմպիական խաղերը -  Sport.mediamax.am

Ծնվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Գյումրիում։ Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտով սկսել է մարզվել 8 տարեկանից՝ հոր՝ Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ Գեւորգ Ալեքսանյանի ղեկավարությամբ։ 2007-2010 թվականներին հանդես է եկել պատանիների մրցումներում։ 2010 թվականին նա մինչև 84 կգ քաշային կարգում դարձել է պատանիների աշխարհի չեմպիոն։ 2011 թվականին նա տեղափոխվեց ավելի ծանր քաշային կարգ։ Մեծահասակների պայքարում Հայաստանի առաջնությունում հաղթելուց հետո ընդգրկվել է երկրի ազգային հավաքականի կազմում։ Դորտմունդում իր դեբյուտային Եվրոպայի առաջնությունում նա հասավ եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց բելառուս ըմբիշ Տիմոֆեյ Դեյնիչենկոյին։ 2012 թվականին Բելգրադում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում ոսկե մեդալ է նվաճել։ Այս մրցաշարի ընթացքում նա հաղթել է 5 մենամարտում՝ մրցակիցներին տալով ընդամենը 1 միավոր։ Դրանից անմիջապես հետո նա հաղթեց Սոֆիայի արտոնագրման մրցաշարում և իրավունք ստացավ հանդես գալ Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերում։ Օլիմպիական մրցաշարի քառորդ եզրափակչում պարտվել է ապագա չեմպիոն Ղասեմ Ռեզայիին (Իրան), սակայն հետագայում, հաղթելով Թուրքիայի և Կուբայի ըմբիշներին, նվաճել է բրոնզե մեդալ։Հաջորդ քառամյա ցիկլի ընթացքում նա երկու անգամ հաղթեց Եվրոպայի (2013, 2014) և աշխարհի առաջնություններում (2014, 2015)՝ մոտենալով Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերին որպես գլխավոր ֆավորիտներից մեկը։ Օլիմպիական մրցաշարի ժամանակ, վստահորեն հաղթելով Իտալիայի, Ռումինիայի, Թուրքիայի և Կուբայի ըմբիշներին, նա նվաճեց ոսկե մեդալ, որը Հայաստանի համար դարձավ միայն երկրորդ ոսկե մրցանակը այն բանից հետո, երբ նա սկսեց առանձին թիմով հանդես գալ Օլիմպիական խաղերում։ Ալեքսանյանը մրցանակաբաշխությանը դուրս է եկել 2016 թվականի ապրիլին Լեռնային Ղարաբաղում Հայաստանի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև զինված բախումների ժամանակ զոհված հայ զինծառայող Ռոբերտ Աբաջյանի պատկերով շապիկով։ Ադրբեջանի երիտասարդության և սպորտի նախարարությունը դժգոհություն է հայտնել Ալեքսանյանի այս արարքի առնչությամբ՝ այն որակելով Հայաստանի կողմից մարզիկի հաղթանակի չարաշահում և մարզական ասպարեզը քաղաքականացնելու փորձ։ Հաջորդ օլիմպիական ցիկլում նա ավելի քիչ հաջող և հետևողական ելույթ ունեցավ, ինչը պայմանավորված էր լուրջ վնասվածքների պատճառով, որոնք սկսեցին հետապնդել նրան 2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում իր երրորդ հաղթանակից հետո: Այսպես, 2018 թվականին Բուդապեշտում կայացած աշխարհի առաջնությունում նա ստիպված է եղել հրաժարվել իրանցի Մեհդի Ալիյարիի հետ բրոնզե մեդալի համար պայքարից, իսկ 2019 թվականին Նուր-Սուլթանում կայացած աշխարհի առաջնությունում բժշկական հանձնաժողովի որոշմամբ նա հրաժարվել է. մտնել եզրափակիչ խաղում ռուս Մուսա Էվլոևի հետ: Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում նա շարունակեց ցավեր զգալ, որոնք թույլ չտվեցին պայքարել ամբողջ ուժով, բայց, հաղթելով երեք մենամարտ, նա կարողացավ հասնել եզրափակիչ, որտեղ նա պարտվեց Եվլոևին և դարձավ արծաթե մեդալակիր: 2019 թվականին Արթուր Ալեքսանյանը դարձավ Հայաստանում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպան։

Ոսկե մեդալի համար պայքարում Արթուր Ալեքսանյանը կմրցի իրանցի մարզիկի հետ -  FreeNews

«Ինձ համար մեծ պատիվ է բարի կամքի դեսպան դառնալը։ Ես անմիջապես ընդունեցի առաջարկը, քանի որ դա կապված է երեխաների ապագայի հետ»,- ասաց Ալեքսանյանը։

Արթուր Ալեքսանյանը ցուցադրել է օլիմպիական մեդալների հավաքածուն ‹ ԱՐՑԱԽ  ԼՐԱՏՎԱԿԱՆ

2022 թվականին նա բաց թողեց Եվրոպայի առաջնությունը, իսկ Բելգրադում կայացած աշխարհի առաջնությունում, հաղթելով Թուրքիայի, Ղրղզստանի, Իրանի և Բուլղարիայի ըմբիշներին, նվաճեց ոսկե մեդալ։ Բուխարեստում կայացած առաջնությունում դառնալով Եվրոպայի յոթակի չեմպիոն՝ Արթուր Ալեքսանյանը առաջ անցավ մեկ այլ հայ ըմբիշ Արմեն Նազարյանից, ով Եվրոպայի վեցակի չեմպիոն է և պատմության մեջ դարձավ առաջին հայ ըմբիշը, ով 7 անգամ դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն։ 2024 թվականին Փարիզում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերում մինչև 97 կգ քաշային կարգում նա արժանացել է արծաթե մեդալի։ Եզրափակիչ մենամարտում նա պարտվել է իրանցի մարզիկ Մոհամմադհադի Սարավիին։ Չնայած, անձամփ իմ կարծիքով 2024 թվի Օլիմպիադայի եզրափակիչում, մրցավարը մի քանի դրվագներում սխել էր թույլ տվել, միավորը տալով մրցակցին։ Իմ կարծիքով եթե մրցավարը այդ սխալները չաներ, Ալեքսանյանը կարող եր գրավեր վոսկե մեդալը։
Создайте подобный сайт на WordPress.com
Начало работы